Art. 378.

Przepis art. 378 Kodeksu cywilnego dotyczy sytuacji, gdy mamy do czynienia z wieloma wierzycielami solidarnymi, a jeden z nich przyjmuje świadczenie od dłużnika. Norma wskazuje, że treść istniejącego między współwierzycielami stosunku prawnego decyduje o zakresie odpowiedzialności tego wierzyciela względem pozostałych. Oznacza to, że jeśli w umowie lub innym stosunku prawnym między wierzycielami ustalono konkretne zasady podziału odpowiedzialności, to one będą miały zastosowanie. W przypadku braku takich ustaleń wierzyciel, który odebrał świadczenie, jest odpowiedzialny wobec pozostałych w równych częściach.

Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy wierzycieli jest wielu i solidarnych, czyli każdy z nich może dochodzić całego świadczenia od dłużnika, a jednocześnie są oni zobowiązani między sobą do podziału uzyskanej kwoty lub świadczenia. Gdy jeden z wierzycieli przyjmuje od dłużnika świadczenie, należy ustalić, czy i jaki zakres odpowiedzialności ponosi wobec pozostałych współwierzycieli. Przesłanką do stosowania tego przepisu jest brak wyraźnych ustaleń o podziale odpowiedzialności w umowie między wierzycielami.

Przykładowo, gdy trzech wierzycieli solidarnych domaga się od dłużnika zapłaty 30 000 zł, a dłużnik wpłaca 10 000 zł jednemu z wierzycieli, norma art. 378 KC nakazuje ustalenie, jak ten wierzyciel odpowiada przed pozostałymi. Jeśli między nimi nie ma innych ustaleń, przyjmujący świadczenie odpowiada względem pozostałych w częściach równych, czyli każdemu z pozostałych współwierzycieli należą się po 5 000 zł z tego świadczenia.

Częstym błędem jest niedostateczne rozróżnienie między zasadami odpowiedzialności wobec dłużnika a zasadami rozliczeń między współwierzycielami. Artykuł 378 KC odnosi się wyłącznie do relacji między wierzycielami, nie reguluje zatem odpowiedzialności względem dłużnika. Ponadto, może wystąpić nieporozumienie co do tego, że każdy współwierzyciel musi odpowiadać w równych częściach – przepisy dopuszczają odmienne ustalenia, dlatego konieczne jest uwzględnienie treści stosunku między wierzycielami. Warto też pamiętać, że przepis nie przesądza o tym, czy przyjęcie świadczenia jest skuteczne wobec dłużnika, a wyłącznie jak rozliczyć się między współwierzycielami.

Podsumowując, art. 378 KC precyzuje, że w braku odmiennych ustaleń np. umownych, wierzyciel przyjmujący świadczenie solidarnych jest zobowiązany odpowiadać przed pozostałymi w równych częściach. W indywidualnych sprawach zaleca się konsultację z prawnikiem, aby właściwie ustalić prawa i obowiązki współwierzycieli i uniknąć sporów.