Art. 392.

Art. 392 Kodeksu cywilnego reguluje sytuację, w której osoba trzecia zobowiązuje się wobec dłużnika do zwolnienia go z obowiązku spełnienia świadczenia względem wierzyciela. Norma ta oznacza, że jeśli taka osoba zawrze umowę z dłużnikiem, w której zadeklaruje, że wierzyciel nie będzie żądał od dłużnika wykonania świadczenia, to osoba ta odpowiada względem dłużnika za to, że wierzyciel rzeczywiście nie będzie rościł wobec dłużnika swego prawa. Innymi słowy, art. 392 ustanawia podstawę odpowiedzialności osoby trzeciej, która przyjęła na siebie zobowiązanie do zwolnienia dłużnika z jego obowiązku wobec wierzyciela. Przepis wskazuje na odpowiedzialność tej osoby względem dłużnika – nie bezpośrednio wobec wierzyciela, lecz po stronie dłużnika. Przepis ten znajduje zastosowanie, gdy osoba trzecia w umowie zawartej z dłużnikiem oświadcza, że dłużnik zostanie zwolniony z obowiązku świadczenia wobec wierzyciela. Przesłanką jest zawarcie takiej umowy oraz zobowiązanie się osoby trzeciej do tego zwolnienia. Kluczowe jest, że zobowiązanie dotyczy nie samego zwolnienia wierzyciela od jego praw wobec dłużnika, ale zobowiązania osoby trzeciej wobec dłużnika, aby wierzyciel nie domagał się wykonania świadczenia. Taka sytuacja może wystąpić przykładowo, gdy osoba trzecia, np. poręczyciel lub inna osoba związana z dłużnikiem, umownie zapewnia dłużnikowi, że wierzyciel nie będzie dochodził roszczenia. Przykładowo, Jan zobowiązał się wobec Marka, by ten nie domagał się spłaty pożyczki wobec Tomasza, uzgodnili, że Jan przejmie ten obowiązek. Gdyby Marek mimo to domagał się świadczenia, Jan byłby odpowiedzialny względem Tomasza za niewywiązanie się z umowy. W praktyce art. 392 KC pomaga zabezpieczyć dłużnika przed roszczeniami wierzyciela wynikającymi z innego zobowiązania osoby trzeciej. Najczęstsze błędy przy stosowaniu tego przepisu dotyczą mylenia odpowiedzialności osoby trzeciej wobec wierzyciela zamiast wobec dłużnika. Często także nie uwzględnia się faktu, że jest to odpowiedzialność umowna, która wymaga dowiedzenia zawarcia takiej umowy i jej treści. Ponadto, nieprawidłowością jest przyjmowanie, że samo zobowiązanie osoby trzeciej automatycznie zwalnia dłużnika przed wierzycielem. W rzeczywistości zwolnienie dłużnika od obowiązku świadczenia wymaga czynności ze strony wierzyciela lub innej podstawy prawnej. Art. 392 KC dotyczy wyłącznie relacji pomiędzy osobą trzecią a dłużnikiem. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, aby właściwie ocenić zakres i skutki tego przepisu.