Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Aktualizacja: 12 lipca 2026
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… pozwana od 24 lipca 2012 roku dysponowała lokalem mieszkalnym i od tego czasu nie powinna żądać wypłaty odszkodowania. W tym zakresie Sąd I instancji podał, że myśl art. 405 kc kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Przy czym w myśl art. 410 § 1 kc przepis ten stosuje się w szczególności do…
Fragment uzasadnienia
… innych wypadkach może wywodzić swoje roszczenia na podstawie art.566§1 kc , ogólnego przepisu art.471 kc , czy w ostateczności na mocy przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu ( art.405 i n. kc ). O kosztach procesu ( pkt. III sentencji wyroku) Sąd orzekł na mocy art.108§1 kpc w zw. z art.100 zd.2 kpc . Powód uległ tylko w nieznacznej części co do swego żądania, a wobec tego należy mu się zwrot całości poniesionych przez niego…
Fragment uzasadnienia
… 26.913,11 zł i w ocenie powoda to właśnie ta kwota jest niezależna pozwanej, którą powinna zwrócić powodowemu Urzędowi Miejskiemu w Z. . Powód powołał się na przepis art. 405 k.c. , który to stanowi, że kto bezpodstawnie uzyskał korzyść majątkową, ten zobowiązany jest do jej wydania ( tzw. bezpodstawne wzbogacenie). Zgodnie zaś w przepisem art. 410 k.c. szczególnym przypadkiem bezpodstawnego wzbogacenia jest tzw.…
Fragment uzasadnienia
… w Ł. . Na skutek niezaskarżenia postanowienie komornika z dnia 26.06.2014 r. uprawomocniło się. W ocenie Sądu Rejonowego powód swoje roszczenie oparł na art. art. 405 k.c. Roszczenie to jest niezasadne, gdyż nie zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie. Postanowienie wydane przez komornika w dniu 26.06.2014 r. jako prawomocne wiąże strony, sąd ( w tym przypadku – komornika ), inne sądy, inne organy państwowe i…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 405: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 405 Kodeksu cywilnego wprowadza zasadę zwrotu korzyści majątkowej uzyskanej bez podstawy prawnej. Oznacza to, że osoba, która z jakiegokolwiek powodu, nie mającego oparcia w przepisach prawa, uzyskała korzyść finansową lub rzeczową kosztem innej osoby, jest zobowiązana do jej zwrotu. Przepis jednoznacznie wymaga, aby korzyść ta została oddana w naturze, czyli w formie identycznej wartości materialnej lub prawnej. Jeżeli jednak wydanie w naturze nie jest możliwe – na przykład z powodu utraty rzeczy, zmiany jej stanu lub niemożności zwrotu danego dobra – wówczas osoba ta musi zwrócić równowartość majątkową tej korzyści.
Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, w których dana osoba uzyskała coś bez odpowiedniej podstawy prawnej, co oznacza brak umowy, zezwolenia, decyzji administracyjnej lub innego tytułu prawnego upoważniającego do tej korzyści. Może to być np. otrzymanie pieniędzy przez pomyłkę, bezpodstawne obciążenie mienia innej osoby lub uzyskanie korzyści z czynu niedozwolonego, które nie jest objęte innymi przepisami. Warunkiem jest, aby korzyść została uzyskana kosztem osoby poszkodowanej, co eliminuje sytuacje, gdy korzyść powstała niezależnie lub dobrowolnie.
Praktyczny przykład zastosowania art. 405 KC może dotyczyć sytuacji, gdy ktoś otrzymał na swoje konto bankowe pieniądze, które miały trafić do innej osoby. Otrzymawszy je bez podstawy prawnej – na przykład przez pomyłkę pracodawcy lub przelewu – jest obowiązany do zwrotu tych pieniędzy w takiej samej kwocie. Jeśli upływ czasu spowodował zmniejszenie ich wartości lub pieniędzy nie da się zwrócić w tej samej postaci (np. zostały wydane), konieczny jest zwrot odpowiadającej wartości.
Często pojawiają się błędy polegające na błędnym zakładaniu, że zwrot dotyczy tylko pieniędzy albo że wystarczy zatrzymanie korzyści do momentu wyjaśnienia sytuacji. Należy podkreślić, że obowiązek obejmuje wszystkie korzyści majątkowe, nie tylko pieniężne, i jego realizacja wymaga zwrotu rzeczywistej wartości. Ponadto, przepis nie dopuszcza zatrzymania korzyści bez podstawy prawnej – ich posiadacz powinien niezwłocznie oddać uzyskaną wartość.
Podsumowując, art. 405 KC chroni przed bezpodstawnym wzbogaceniem się jednej osoby kosztem drugiej, nakładając obowiązek zwrotu. W indywidualnych przypadkach interpretacja i zastosowanie tego przepisu może wymagać szczegółowej analizy, dlatego warto skonsultować się z prawnikiem przy konkretnych sytuacjach.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Trzeba zwrócić korzyść, gdy została uzyskana bez podstawy prawnej i kosztem innej osoby.
Tak, jeśli jest to możliwe; jeśli nie, należy zwrócić równowartość tej korzyści.
To korzyść uzyskana bez umowy, decyzji lub innego tytułu prawnego uprawniającego do niej.
Nie, dotyczy każdej korzyści majątkowej, nie tylko pieniędzy.
Należy zwrócić wartość odpowiadającą korzyści, gdy zwrot w naturze jest niemożliwy.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 405