Art. 426.

Art. 426 Kodeksu cywilnego wskazuje na szczególną zasadę dotyczącą odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez małoletnich. Zgodnie z treścią tego przepisu, małoletni, którzy nie ukończyli lat trzynastu, nie ponoszą odpowiedzialności cywilnej za szkody, które spowodowali. Oznacza to, że prawo wyłącza odpowiedzialność tego rodzaju dzieci z uwagi na ich ograniczoną zdolność do rozumienia konsekwencji własnych działań. Przepis pełni funkcję ochronną, zabezpieczając dzieci przed negatywnymi skutkami działań prawnych, które wymagają pewnego poziomu dojrzałości i świadomości. Nie ma tu miejsca na ocenę winy ani obowiązek naprawienia szkody przez poszkodowanego lub jego opiekunów.

Przepis ma zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, gdy doszło do wyrządzenia szkody przez dziecko poniżej wieku 13 lat. W praktyce oznacza to, że w takich przypadkach poszkodowany nie może domagać się odszkodowania od samego sprawcy w postaci małoletniego, lecz ewentualnie od jego przedstawicieli ustawowych lub osób odpowiedzialnych za nadzór nad dzieckiem. Przepis wskazuje zatem na granicę wieku, po której dziecko zaczyna już odpowiadać za szkodę, a póki co jest z niej wyłączone.

Przykładem zastosowania art. 426 KC może być sytuacja, gdy ośmioletnie dziecko zniszczy przypadkowo mienie sąsiada, np. rozbijając szybę. Zgodnie z tym przepisem dziecko nie ponosi odpowiedzialności cywilnej za powstałe szkody. Poszkodowany nie może domagać się od tego dziecka odszkodowania. Zamiast tego ewentualne roszczenia mogą być skierowane wobec opiekunów prawnych dziecka, którzy odpowiadają z innych przepisów, jeśli świadczy to o ich zaniedbaniu nadzoru.

Częstym błędem przy stosowaniu art. 426 jest błędne utożsamianie odpowiedzialności całkowitej z brakiem jakiejkolwiek odpowiedzialności opiekunów. Przepis wyłącza odpowiedzialność samego małoletniego, jednak nie zwalnia automatycznie opiekunów z ewentualnego obowiązku naprawienia szkody lub przestrzegania przepisów dotyczących ich opieki. Innym nieporozumieniem jest stosowanie przepisu do małoletnich, którzy już ukończyli 13 lat, gdzie odpowiedzialność może zostać przyjęta na podstawie innych reguł prawnych. Zawsze należy uwzględniać całokształt okoliczności i przeczytać przepisy w powiązaniu z innymi normami dotyczącymi zdolności do czynności prawnych i odpowiedzialności. W indywidualnych sprawach z zakresu odpowiedzialności za szkodę warto skonsultować się z prawnikiem, aby dokładnie ocenić obowiązki stron i możliwości dochodzenia roszczeń.