Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Aktualizacja: 12 lipca 2026
Jeżeli ze szczególnego przepisu ustawy albo z czynności prawnej nie wynika nic innego, dłużnik odpowiedzialny jest za niezachowanie należytej staranności.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… wadliwej subsumcji przywołanych przepisów i błędnym przyjęciu, że powód może żądać zwrotu kwoty objętej sporem jako nienależnego świadczenia, a także art.471 k.c. w związku z art.472 k.c. poprzez ich pominięcie w stanie faktycznym sprawy w sytuacji, gdy roszczenia dochodzone pozwem związane są z nienależytym wykonaniem zobowiązania i niedochowaniem przez powoda należytej staranności przy rozliczaniu umów z 25 stycznia…
Fragment uzasadnienia
… kosztów leczenia rany szarpanej /czym zajmował się Z. C. (1) /, ale uszkodzenia kości. Została więc zachowana po stronie pozwanego należyta staranność o której mowa w art.472 kc. Wyklucza to także odpowiedzialność pozwanego na podstawie art.415 kc albowiem nie sposób przypisać mu zawinionego zachowania, którego skutkiem było powstanie przedmiotowej szkody. Ponadto w zakresie kompetencji Z. C. (1) znajdowało się postawienie…
Fragment uzasadnienia
… pojazd na niestrzeżonym parkingu osiedlowym, pozostawiając w nim radio panelowe oraz znajdujące się w schowku dokumenty. Pozwany argumentował, że przepisem szczególnym wobec art. 472 k.c. jest art. 714 k.c. Na gruncie prawa cywilnego obowiązuje zasada da mihi factum, dabo tibi ius – a zatem to przedstawienie zdarzenia faktycznego stanowi procesowy obowiązek stron, a rzeczą sądu jest dokonanie odpowiedniej subsumcji. W…
Fragment uzasadnienia
… pomocy prawnej polegającej na reprezentacji w postępowaniu sądowym. Odpowiedzialność kontraktową w rozpatrywanym w sprawie aspekcie dodatkowo dopełniają przepisy art. 472 w zw. z art. 355 § 2 k.c. wymagające od takiego pełnomocnika zachowywania należytej staranności uwzględniającej zawodowy charakter prowadzonej działalności. Podkreślić należy, że umowa zlecenia jest umową starannego działania, a nie rezultatu. Samo dążenie…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 472: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArtykuł 472 kodeksu cywilnego w sposób ogólny wskazuje, że dłużnik odpowiada za niezachowanie należytej staranności, o ile nie wynika inaczej ze szczególnych przepisów prawa lub czynności prawnej. Oznacza to, że w sytuacjach, gdy inne przepisy lub umowa nie wskazują inaczej, obowiązującą zasadą jest odpowiedzialność za zachowanie staranności według kryteriów określonych przez prawo lub praktykę. Przepis posługuje się pojęciem „należytej staranności”, które jest standardem oceny, czy działania dłużnika były odpowiednie do okoliczności, czyli czy dłużnik dołożył wszelkich starań wymaganych przy wykonywaniu zobowiązania.
Przepis ten ma zastosowanie w sytuacjach, gdy nie istnieją szczegółowe regulacje dotyczące odpowiedzialności dłużnika lub gdy same strony nie przewidziały innych zasad tej odpowiedzialności w zawieranej umowie. Odnosi się więc do sytuacji, w których dominuje zasada odpowiedzialności opartej na niedochowaniu staranności wymaganej w danej dziedzinie działalności lub w konkretnej relacji prawnej. W praktyce oznacza to, że jeżeli dłużnik nie dołożył staranności właściwej przy realizacji obowiązku, może ponosić odpowiedzialność za szkody wynikłe z jego zaniedbań.
Przykładem codziennego zastosowania art. 472 KC może być sytuacja świadczenia usług przez wykonawcę remontu mieszkania. Jeżeli umowa nie zawiera szczególnych postanowień dotyczących poziomu staranności, a wykonawca zignoruje zasady fachowości, co doprowadzi do wad wykonania, odpowiada za to na zasadzie niezachowania należytej staranności. Klient może dochodzić roszczeń odszkodowawczych, ponieważ domyślna odpowiedzialność przewiduje wymóg staranności, której nie spełniono.
Częstym błędem przy stosowaniu art. 472 KC jest mylenie pojęcia „należytej staranności” z gwarancją powodzenia wykonania zobowiązania. Przepis nie nakłada na dłużnika gwarancji bezbłędnego wykonania, lecz wymaga staranności, która jest mierzalna obiektywnymi standardami. Innym nieporozumieniem jest przyjmowanie, że odpowiedzialność zawsze istnieje, podczas gdy może być wyłączona bądź uregulowana inaczej, co wynika z dość szerokiego zwrotu "jeżeli ze szczególnego przepisu ustawy albo z czynności prawnej nie wynika nic innego". Z tego powodu ważne jest czytanie przepisu w związku z innymi normami prawa i umowami między stronami.
Podsumowując, art. 472 KC ustala domyślne ramy odpowiedzialności dłużnika za brak staranności przy wykonywaniu zobowiązań. W sprawach indywidualnych warto zawsze skonsultować się z prawnikiem, aby odpowiednio zinterpretować i zastosować przepis w konkretnej sytuacji.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Należyta staranność to standard działania odpowiedni do okoliczności, czyli starania, jakie zwykle podejmuje się w danych warunkach.
Przepis nie ma zastosowania, gdy wynika inaczej ze szczególnego przepisu ustawy lub postanowień czynności prawnej.
Nie, przepis wymaga zachowania staranności, lecz nie gwarantuje bezwzględnego sukcesu lub braku szkody.
Dłużnik ponosi odpowiedzialność za szkody wynikłe z braku należytej staranności, jeśli nie ma odmiennej regulacji.
Tak, postanowienia czynności prawnej mogą wyłączyć lub ograniczyć odpowiedzialność wynikającą z art. 472 KC.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 472