Art. 696.

Art. 696 Kodeksu cywilnego określa podstawowe zasady wykonywania prawa przez dzierżawcę. Przepis jednoznacznie wskazuje, że dzierżawca powinien korzystać z przedmiotu dzierżawy zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki. Oznacza to, że korzystanie musi być rozważne i dostosowane do właściwej, rozsądnej eksploatacji rzeczy, uwzględniającej ochronę jej wartości oraz zamierzony przez właściciela sposób użytkowania. Co istotne, dzierżawca nie ma prawa do zmiany przeznaczenia przedmiotu dzierżawy bez uprzedniej zgody wydzierżawiającego. Zmiana przeznaczenia mogłaby bowiem prowadzić do uszkodzenia rzeczy lub zmniejszenia jej wartości, co jest niedopuszczalne bez zgody właściciela.

Przepis ten znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy jedna osoba (dzierżawca) korzysta z rzeczy należącej do innej osoby (wydzierżawiającego), na podstawie umowy dzierżawy. Dzierżawca musi więc prowadzić działalność zgodną z celem, w jakim rzecz została udostępniona, nie może np. przeznaczyć gruntu rolnego na cele przemysłowe bez zgody właściciela. Obowiązek szanowania wymagań prawidłowej gospodarki ma charakter ciągły przez cały okres trwania dzierżawy, zarówno w zakresie użytkowania, jak i utrzymania rzeczy w dobrym stanie.

Przykładem zastosowania art. 696 KC może być sytuacja dzierżawcy gruntu rolnego, który otrzymał działkę od właściciela pod uprawę zbóż. Zgodnie z przepisem obowiązany jest do prowadzenia gospodarki rolnej w sposób racjonalny, np. przez nawożenie i orkę ziemi, ale nie może bez zgody właściciela nagle zmienić jej przeznaczenia na wypas bydła lub działkę budowlaną. Naruszenie tych zasad może stanowić podstawę do roszczeń ze strony właściciela lub rozwiązania umowy dzierżawy.

Często spotykane błędy przy stosowaniu art. 696 KC dotyczą nieprecyzyjnego rozumienia pojęcia zmiany przeznaczenia przedmiotu dzierżawy. Nie każde odstępstwo od zwyczajowego użytkowania oznacza zmianę przeznaczenia, np. czasowa zmiana techniki uprawy zwykle jest dozwolona. Błąd polega też na braku konsultacji z wydzierżawiającym w przypadku planowanych działań wykraczających poza dotychczasowy zakres użytkowania. Niedostateczne rozróżnienie między prawidłową gospodarką a działaniem sprzecznym z interesem właściciela może prowadzić do sporów. Warto zaznaczyć, że w konkretnej sytuacji faktycznej wskazane jest skonsultowanie się z prawnikiem, by właściwie ocenić dopuszczalność działań dzierżawcy i skutki ich naruszenia przepisu.