Artykuł 7644 Kodeksu cywilnego wskazuje szczególne przesłanki, które wykluczają prawo agenta do świadczenia wyrównawczego po rozwiązaniu umowy agencyjnej. Przepis zawiera trzeci punkt wskazujący konkretne przypadki, w których agent nie może domagać się takiego świadczenia. Po pierwsze, gdy dający zlecenie wypowie umowę z powodu okoliczności powodowanych przez samego agenta, co uzasadnia rozwiązanie umowy bez zachowania terminów wypowiedzenia. Po drugie, jeśli to agent wypowie umowę, to świadczenie nie należy się, chyba że wypowiedzenie nastąpi z powodu winy dającego zlecenie lub z powodu usprawiedliwionych okoliczności, jak wiek, choroba lub ułomność agenta, a względy słuszności uniemożliwiają dalsze wykonywanie umowy. Po trzecie, przeniesienie przez agenta praw i obowiązków wynikających z umowy na inną osobę za zgodą dającego zlecenie powoduje również brak prawa do świadczenia wyrównawczego.
Przepis ma zastosowanie w sytuacjach rozwiązania umowy agencyjnej, szczególnie gdy strony chcą ustalić, czy agent zachowuje prawo do dodatkowego świadczenia finansowego wyrównującego skutki zakończenia współpracy. Przepis precyzuje, że świadczenie wyrównawcze jest wykluczone tam, gdzie rozwiązanie jest następstwem winy po stronie agenta albo gdy kontrolę nad umową przejmuje inna osoba z upoważnienia dającego zlecenie. Dodatkowo, uwzględnia wyjątkowe sytuacje osobiste agenta, które mogą usprawiedliwić wypowiedzenie przez niego umowy, co wpływa na prawo do świadczenia.
Na przykład, jeżeli agent dopuścił się rażącego niedbalstwa w realizacji zlecenia, a dający zlecenie wypowie umowę bez zachowania terminów, to agent nie otrzyma świadczenia wyrównawczego. Z kolei, jeśli agent z powodu poważnej choroby postanowi przerwać umowę, a dający zlecenie nie zgłosi sprzeciwu, wówczas agent może zachować prawo do wyrównania. Natomiast jeśli agent z prawną zgodą przeniesie swoje obowiązki na inną osobę, to także nie przysługuje mu takie świadczenie.
Często pojawiają się nieporozumienia dotyczące sytuacji, kiedy agent wypowiada umowę. Przepis jasno wskazuje, że wypowiedzenie musi być usprawiedliwione okolicznościami z winy zleceniodawcy lub stanem zdrowia agenta, aby zachować prawo do świadczenia. Ponadto, nie zawsze rozumiane są skutki przeniesienia uprawnień na osobę trzecią – wymaga ono zgody dającego zlecenie, co nie jest zupełnie oczywiste w praktyce. Artykuł 7644 KC delimituje takie sytuacje w sposób jednoznaczny.
W przypadku indywidualnych zdarzeń warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni, czy prawo do świadczenia wyrównawczego faktycznie nie przysługuje na mocy art. 7644 Kodeksu cywilnego.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.