Art. 815 Kodeksu cywilnego wprowadza obowiązki informacyjne ubezpieczającego wobec ubezpieczyciela. Paragraf 1 stanowi, że ubezpieczający musi poinformować ubezpieczyciela o wszystkich okolicznościach, które są mu znane i które zostały wymienione w formularzu oferty lub w innych pismach poprzedzających zawarcie umowy. Obowiązek ten ciąży także na przedstawicielu, jeśli umowa zawierana jest przez niego, a dodatkowo dotyczy także okoliczności znanych przedstawicielowi. W przypadku gdy ubezpieczyciel zawiera umowę pomimo braku odpowiedzi na niektóre pytania, niepoddane ujawnieniu okoliczności traktuje się jako nieistotne dla umowy.
Paragraf 2 dotyczy obowiązku informowania ubezpieczyciela o zmianach okoliczności określonych w paragrafie pierwszym podczas trwania umowy, pod warunkiem, że w umowie zastrzeżono taki wymóg. Ubezpieczający musi zawiadomić ubezpieczyciela niezwłocznie po uzyskaniu informacji o zmianach. Wyjątek stanowią ubezpieczenia na życie, dla których ten obowiązek nie obowiązuje. Kolejny paragraf, 2¹, dotyczy sytuacji, gdy umowa jest zawarta na cudzy rachunek – wówczas odpowiedzialność informacyjna spoczywa zarówno na ubezpieczającym, jak i ubezpieczonym, pod warunkiem, że ubezpieczony wiedział o zawarciu umowy na swoją rzecz.
Paragraf 3 reguluje konsekwencje niepodania informacji ubezpieczycielowi – jeśli miało to miejsce z naruszeniem powyższych obowiązków, ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności za skutki takiego niedopełnienia. W przypadku winy umyślnej ubezpieczającego, wątpienie rozstrzyga się na korzyść ubezpieczyciela, zakładając, że ubezpieczeni wypadek oraz jego skutki wynikają z nieujawnionych okoliczności.
Przepis ma zastosowanie każdorazowo przy zawieraniu umów ubezpieczenia oraz, o ile przewiduje umowa, w trakcie jej trwania gdy następują zmiany okoliczności. Sytuacje związane z umowami zawieranymi przez przedstawiciela czy na cudzy rachunek podlegają specjalnym regulacjom wynikającym z tego przepisu.
Przykładowa sytuacja: osoba kupująca polisę ubezpieczeniową na samochód musi dokładnie odpowiadać na pytania ubezpieczyciela o stan pojazdu i historię szkód. Jeśli ukryje fakt wcześniejszego wypadku i ubezpieczyciel nie dowie się o tym, może nie pokryć szkody wynikłej z nowego zdarzenia. W przypadku, gdy umowa zastrzega obowiązek informowania o zmianach, klient także powinien szybko powiadomić towarzystwo o nowych faktach, np. zmianie właściciela samochodu.
Często spotykanym błędem jest lekceważenie obowiązku podawania wszystkich znanych okoliczności lub opóźnianie zawiadomienia o ich zmianie. Niektórzy ubezpieczający nie zdają sobie sprawy, że odpowiedzialność ciąży również na przedstawicielu lub że w ubezpieczeniach na cudzy rachunek także ubezpieczony może mieć taki obowiązek. Nieprawidłowe zrozumienie rozróżnienia między ubezpieczeniem na życie a innymi rodzajami polis prowadzi do pomijania zgłaszania zmian, co może skutkować odmową wypłaty odszkodowania.
W przypadku wątpliwości co do konkretnej sytuacji związanej z realizacją obowiązków informacyjnych przewidzianych w art. 815 KC, zaleca się konsultację z prawnikiem specjalizującym się w prawie ubezpieczeń.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.