Art. 816 Kodeksu cywilnego reguluje kwestie związane ze zmianą wysokości składki ubezpieczeniowej w przypadku ujawnienia okoliczności, które znacząco zmieniają prawdopodobieństwo wystąpienia wypadku. Zgodnie z tym przepisem, każda ze stron umowy ubezpieczenia może żądać dostosowania składki do nowej sytuacji, lecz zmiana ta obowiązuje nie wcześniej niż od początku bieżącego okresu ubezpieczenia, czyli od czasu, kiedy okoliczność ta się pojawiła. Ważne jest, że przepis ten nie dotyczy ubezpieczeń na życie, które rządzą się innymi zasadami.
Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy po zawarciu umowy ubezpieczenia dochodzi do zdarzenia lub okoliczności wpływających na ocenę ryzyka ubezpieczeniowego. Na przykład, jeśli ryzyko wypadku w ruchu drogowym wzrośnie lub zmaleje wskutek zmiany sposobu użytkowania pojazdu, obie strony mogą wnioskować o zmianę składki. Warto zwrócić uwagę, że wniosek o zmianę może zostać złożony tylko w trakcie trwania okresu ubezpieczenia, a zmieniona składka obowiązuje od momentu zaistnienia zdarzenia, nie wcześniej niż jednak od początku okresu trwania umowy. Jeśli druga strona nie zgadza się na proponowaną zmianę, ma prawo w ciągu 14 dni wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym, co zabezpiecza jej interesy.
Przykładowa sytuacja ilustrująca zastosowanie art. 816 KC to właściciel samochodu, który zmieni sposób użytkowania pojazdu z osobistego na firmowy, co zwiększa ryzyko szkód. Po ujawnieniu takiej okoliczności firma ubezpieczeniowa może żądać podniesienia składki począwszy od momentu zmiany użytkowania. Jeśli właściciel pojazdu nie zgodzi się na nową wysokość składki, może wypowiedzieć umowę ubezpieczenia w terminie 14 dni, co pozwoli mu uniknąć obowiązku płacenia podwyższonej składki.
Częstym nieporozumieniem w związku z art. 816 KC jest mylenie momentu, od którego zmiana składki musi być stosowana, z chwilą zgłoszenia żądania zmiany, zamiast od momentu zaistnienia okoliczności wpływającej na ryzyko. Ponadto, niektórzy ubezpieczyciele zapominają o prawie drugiej strony do wypowiedzenia umowy w ciągu 14 dni, co może prowadzić do sporów. Należy także pamiętać, że przepis ten nie dotyczy ubezpieczeń na życie, co jest często pomijane w praktyce. W każdej indywidualnej sprawie stosowanie tego przepisu powinno być dokładnie zweryfikowane z uwzględnieniem specyfiki umowy oraz faktycznych okoliczności.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.