Art. 902¹.

Art. 9021 Kodeksu cywilnego wprowadza szczególną formę umowy dotyczącą nieruchomości, zwłaszcza w kontekście przeniesienia ich własności na rzecz gminy lub Skarbu Państwa. Zgodnie z § 1 tego przepisu, właściciel nieruchomości zobowiązuje się w sposób nieodpłatny przenieść własność nieruchomości na gminę lub Skarb Państwa. "Nieodpłatnie" oznacza, że właściciel nie otrzymuje za ten przekaz żadnego ekwiwalentu pieniężnego czy innej wartości, co odróżnia tę umowę od zwykłej sprzedaży. Przepis ten jasno wskazuje, że przedmiotem umowy jest przeniesienie prawa własności nieruchomości, co oznacza przeniesienie pełnego prawa własności, a nie tylko ograniczonych praw do nieruchomości.

Zastosowanie przepisu art. 9021 ma miejsce, gdy właściciel nieruchomości chce przekazać ją na rzecz jednostki samorządu terytorialnego lub państwa. W takim przypadku istotną jest prawidłowa kolejność działań, zwłaszcza zgodnie z § 2, gdzie wskazuje się możliwość zawarcia umowy przez Skarb Państwa tylko wtedy, gdy gmina, na obszarze której leży nieruchomość, nie wyraziła woli przyjęcia jej w terminie trzech miesięcy od momentu złożenia zaproszenia do umowy przez właściciela. Zatem gmina ma pierwszeństwo i czas na podjęcie decyzji, co chroni jej interesy terytorialne i organizacyjne. Ten trzy miesięczny termin jest kluczowy dla dalszych działań Skarbu Państwa, który działa dopiero w przypadku braku reakcji ze strony gminy.

W praktyce zastosowanie art. 9021 KC można zobaczyć na przykładzie właściciela działki budowlanej, który chce przekazać nieruchomość na cele publiczne, np. pod budowę szkoły. Właściciel najpierw kieruje zaproszenie do gminy do podpisania umowy przekazania nieruchomości. Gmina ma trzy miesiące na ustosunkowanie się. Jeśli nie skorzysta z zaproszenia, wtedy Skarb Państwa może zawrzeć umowę przekazania nieruchomości na warunkach nieodpłatnych zgodnych z przepisem. Cała procedura pozwala na uporządkowanie przekazania własności na potrzeby publiczne, zapobiegając sytuacji, że nieruchomość pozostanie nieprzydatna lub wykorzystywana wbrew interesowi publicznemu.

W praktyce często pojawiają się nieporozumienia dotyczące formy oraz zakresu umowy. Częstym błędem jest mylenie umowy przekazania z umową sprzedaży oraz brak świadomości, że jest to umowa nieodpłatna. Również zły jest brak zachowania procedury określonej w § 2, która wymaga formalnego zaproszenia gminy i odczekania terminu trzech miesięcy przed zawarciem umowy ze Skarbem Państwa. Należy pamiętać, że zmiana własności w drodze przekazania następuje za zgodą uprawnionych organów gminy lub Skarbu Państwa, co wymaga zachowania odpowiednich form prawnych. W sytuacji wątpliwości interpretacyjnych co do stosowania art. 9021 KC warto skonsultować się z prawnikiem posiadającym doświadczenie w prawie nieruchomości i prawie administracyjnym, aby uniknąć błędów i sporów prawnych.