Przepis art. 910 Kodeksu cywilnego dotyczy szczególnego trybu przeniesienia własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie. Zgodnie z § 1 tego artykułu, własność nieruchomości przechodzi na nabywcę łącznie z obciążeniem w postaci prawa dożywocia. Oznacza to, że przeniesienie własności nie jest pełne i wolne od obciążeń, lecz musi uwzględniać istniejące prawo dożywocia, które pozwala osobie uprawnionej korzystać z nieruchomości przez całe życie. Ponadto, do takiego obciążenia stosuje się odpowiednio przepisy o prawach rzeczowych ograniczonych, co oznacza, że zasady dotyczące tego typu praw muszą być stosowane także przy prawie dożywocia.
Zastosowanie przepisu ma miejsce w sytuacji, gdy dochodzi do przeniesienia własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie. Umowa ta polega na przekazaniu nieruchomości w zamian za dożywotnie świadczenie, którym jest najczęściej utrzymanie zbywcy, ale nie wyłącznie. Przepis § 2 odnosi się do sytuacji, gdy nieruchomość obciążona prawem dożywocia jest dalej zbywana osobie trzeciej. W takim przypadku nowy nabywca nieruchomości odpowiada osobiście za świadczenia związane z prawem dożywocia, czyli na przykład za zapewnienie utrzymania osobie uprawnionej. Odpowiedzialność ta nie dotyczy świadczeń, które stały się wymagalne przed nabyciem nieruchomości. W sytuacji współwłasności prawo dożywocia wiąże się z odpowiedzialnością solidarną wszystkich współwłaścicieli za realizację świadczeń.
Praktyczny przykład zastosowania art. 910 KC to sytuacja, gdy osoba starsza przekazuje swoje mieszkanie spadkobiercom na mocy umowy o dożywocie. Mieszkanie przechodzi na ich własność, a jednocześnie obciążone jest prawem dożywocia, które zobowiązuje spadkobierców do świadczeń np. w postaci utrzymania dożywotnio uprawnionego. Jeżeli następnie spadkobiercy zdecydują się sprzedać mieszkanie osobie trzeciej, nowy właściciel również musi zapewnić realizację tych świadczeń, chyba że wymagane świadczenia już stały się wymagalne i nie zostały wykonane – wówczas odpowiedzialność za te opóźnienia nie ciąży na nabywcy.
Częstym nieporozumieniem w stosowaniu art. 910 KC jest przekonanie, że przeniesienie własności z dożywociem oznacza pozbawienie osoby uprawnionej możliwości korzystania z nieruchomości. W rzeczywistości dożywocie jest prawem realnym, które zabezpiecza użytkowanie i korzystanie z nieruchomości nawet po jej przeniesieniu na nabywcę, co musi być uwzględnione w obrocie prawnym. Kolejnym błędem jest nieuwzględnienie obowiązku osobistej odpowiedzialności nabywcy przy dalszej sprzedaży nieruchomości obciążonej dożywociem, co może prowadzić do sporów i roszczeń wobec nowego właściciela. Dlatego zrozumienie zakresu i konsekwencji prawa dożywocia jest kluczowe przy zawieraniu i wykonywaniu umów o dożywocie. W indywidualnych przypadkach interpretacji lub sytuacjach spornych warto skonsultować się z prawnikiem, który pomoże właściwie zastosować art. 910 KC i zabezpieczyć interesy stron umowy.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.