Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Jeżeli zobowiązanie wynika z wystawionego papieru wartościowego, dłużnik jest obowiązany do świadczenia za zwrotem dokumentu albo udostępnieniem go dłużnikowi celem pozbawienia dokumentu jego mocy prawnej w sposób zwyczajowo przyjęty.
Art. 9216 Kodeksu cywilnego wiąże się z prawem zobowiązań wynikających z papierów wartościowych. Przepis nakłada na dłużnika obowiązek świadczenia, ale z ważnym warunkiem - świadczenie to może nastąpić jedynie po zwrocie dokumentu lub jego udostępnieniu dłużnikowi po to, aby pozbawić dokument mocy prawnej. Oznacza to, że dokument papieru wartościowego, jako nośnik prawa, musi zostać uprzednio odebrany lub poddany takim działaniom, które uniemożliwią dalsze korzystanie z niego. Świadczenie bez zwrotu dokumentu lub odpowiedniego jego unieważnienia nie spełnia warunków prawnych i może rodzić skutki prawne nieważności obowiązku.
Zastosowanie przepisu jest szczególnie istotne przy długach reprezentowanych przez dokumenty wartościowe, takie jak weksle czy czeki. Przepis obowiązuje w sytuacji, gdy wierzyciel chce zrealizować swoje roszczenie ze zobowiązania wynikającego z takiego papieru. Dłużnik może uniknąć ponownego świadczenia, gdyż po zwrocie lub wyłączeniu dokumentu z obiegu, roszczenie uważa się za zaspokojone lub nieważne. Warunek "zwyczajowo przyjętego" sposobu pozbawienia dokumentu mocy prawnej wskazuje na konieczność stosowania praktyki obowiązującej w obrocie, co pozwala na elastyczność oraz dostosowanie do specyfiki danego instrumentu.
Przykładowo, jeśli osoba zobowiązana do zapłaty długu wynikającego z weksla, pragnie spełnić świadczenie, musi najpierw przekazać wierzycielowi zwrot oryginału weksla lub umożliwić jego unieważnienie poprzez np. oddanie go z pieczęcią anulacyjną lub poprzez inne metody znane w obrocie. Bez tego wierzyciel nie może uważać roszczenia za zrealizowane. Takie działanie zabezpiecza również dłużnika przed roszczeniami powtórnymi, gdyż papier wartościowy stanowi środek potwierdzający prawo wierzyciela.
Często popełnianym błędem jest uznawanie, że samo wykonanie świadczenia pieniężnego wystarcza bez uprzedniego zwrotu dokumentu. Tymczasem bez realizacji wymogu zwrotu lub udostępnienia dokumentu w celu jego unieważnienia, świadczenie nie jest pełne. Innym nieporozumieniem może być nierozróżnianie papieru wartościowego od innych dokumentów, co prowadzi do błędnej oceny skutków prawnych. Art. 9216 KC precyzyjnie wiąże obowiązek dłużnika z dokumentem i jego mocą prawną. W indywidualnych sprawach dotyczących zobowiązań z papierów wartościowych dobrze jest skonsultować się z prawnikiem, który uwzględni specyfikę danego przypadku.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Oznacza to, że dłużnik może wykonać świadczenie dopiero po zwrocie papieru wartościowego lub jego udostępnieniu w celu unieważnienia.
Przepis dotyczy dokumentów, które są papierami wartościowymi, jak np. weksle czy czeki, potwierdzającymi zobowiązanie.
Oznacza zastosowanie znanych i powszechnie akceptowanych metod unieważniania dokumentu, np. przez zwrot z pieczęcią anulacyjną.
Nie, bez zwrotu lub udostępnienia dokumentu świadczenie nie jest uznane za należyte wykonane zgodnie z art. 9216 KC.
Udostępnienie pozwala na skuteczne pozbawienie dokumentu mocy prawnej i chroni dłużnika przed ponownymi roszczeniami.
Wyroki i postanowienia sądów, które powołują ten przepis.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.
Zapytaj AI