Art. 944.

Art. 944 Kodeksu cywilnego precyzuje dwa ważne warunki związane z czynnościami testamentowymi. Po pierwsze, testament może sporządzić lub odwołać wyłącznie osoba posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, czyli zdolność do samodzielnego podejmowania decyzji prawnych i skutecznego dokonywania czynności prawnych. Po drugie, zgodnie z § 2, czynności testamentowe nie mogą być dokonywane przez przedstawiciela – zatem nawet pełnomocnik czy opiekun prawny nie mają prawa sporządzić lub odwołać testamentu w imieniu innej osoby. Oznacza to, że testament jest czynnością wysoce osobistą i wymaga osobistego działania testatora, bez udziału pośredników prawnych. Przepis ten ma na celu zabezpieczenie autentyczności woli testującego oraz zapobieganie potencjalnym nadużyciom lub manipulacjom ze strony innych osób.

Przepis art. 944 znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy osoba pragnie sporządzić testament albo zmienić lub odwołać wcześniej sporządzony. Dotyczy to więc wszystkich przypadków testamentów, niezależnie od ich formy, o ile osoba testująca ma pełną zdolność do czynności prawnych. Przepis wyklucza sytuacje, w których czynność testamentowa byłaby wykonana przez osobę nieposiadającą pełnej zdolności, na przykład przez osobę niepełnoletnią lub ubezwłasnowolnioną całkowicie, a także przez przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W praktyce oznacza to obowiązek osobistego działania testatora i niemożność zlecania sporządzenia lub odwołania testamentu innej osobie.

Przykład zastosowania artykułu 944 KC może dotyczyć sytuacji, gdy osoba dorosła i posiadająca pełne zdolności prawne postanawia sporządzić testament w obecności notariusza. Sama musi podpisać testament lub wyrazić swoją wolę w sposób przewidziany prawem. Jeżeli w późniejszym czasie będzie chciała odwołać ten testament, również osobiście musi złożyć oświadczenie o jego odwołaniu, nie może zrobić tego przez pełnomocnika, np. swojego prawnika czy krewnego. Takie ograniczenie zapewnia, że testament odzwierciedla autentyczną i świadomą wolę testującego.

Zdarza się, że osoby interpretują ten przepis błędnie, myśląc, że pełnoletnia osoba z pewnymi ograniczeniami w zdolności może sporządzić testament, albo że pełnomocnik może działać w imieniu testatora. W praktyce jednak, jak wynika z art. 944, brak pełnej zdolności do czynności prawnych skutkuje brakiem możliwości sporządzenia lub odwołania ważnego testamentu, a działanie przedstawiciela w tej kwestii jest niedopuszczalne. Należy także uważać przy testamencie ustnym, by nie doszło do sytuacji, gdzie oświadczenie testatora nie będzie uznane z powodu braku osobistego złożenia woli lub braku pełnej zdolności. W związku z tym w sprawach konkretnych warto skonsultować się z prawnikiem, aby poprawnie i skutecznie sporządzić lub odwołać testament według obowiązujących przepisów.