Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.

Art. 156a.

§ 1.Kto nakłania inną osobę do spowodowania u niej ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 3, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 2.Kto przemocą lub groźbą bezprawną zmusza inną osobę do spowodowania u niej ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 3, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

Wyjaśnienie przepisu

Art. 156a Kodeksu karnego wprowadza sankcje karne za działania polegające na nakłanianiu lub zmuszaniu innej osoby do spowodowania u siebie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Przepis dzieli się na dwie podstawowe normy: § 1 penalizuje nakłanianie, natomiast § 2 dotyczy zmuszania przy wykorzystaniu przemocy lub groźby bezprawnej. Za nakłanianie grozi kara pozbawienia wolności do lat 3, podczas gdy za użycie przemocy lub groźby kara wynosi od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Określenie „ciężki uszczerbek na zdrowiu” odsyła do art. 156 § 1 pkt 3 KK, co oznacza poważne naruszenie stanu zdrowia ofiary.

Przepis stosuje się w sytuacjach, gdy osoba trzecia wpływa na decyzje innej osoby, by ta skrzywdziła samą siebie w stopniu poważnym. Nakłanianie obejmuje wszelkie formy przekonywania bądź zachęcania do takiego działania, bez bezpośredniego przymusu. Przeciwnie, § 2 dotyczy przypadków, gdy do ciężkiego uszczerbku na zdrowiu dochodzi wskutek wymuszenia – użycia przemocy lub groźby, które są podstawą do zakwalifikowania czynu jako poważniejszego.

W praktyce art. 156a KK może mieć zastosowanie np. gdy sprawca namawia ofiarę do samookaleczenia się w celu uzyskania odszkodowania lub z innych motywów. Jeżeli natomiast sprawca grozi ofierze odebraniem jej rzeczy osobistych lub stosuje wobec niej przemoc, by zmusić ją do samouszkodzenia, podlega on surowszej karze przewidzianej w § 2. Przykład obejmuje sytuację, w której przestępca grozi pobiciem, jeśli ofiara nie zrani się w określony sposób, co może stanowić podstawę do ścigania na podstawie tego artykułu.

Częstym błędem jest nieuwzględnianie formy wpływu na poszkodowanego – nakłanianie wymaga dobrowolności działania osoby, podczas gdy zmuszanie opiera się na przemocy lub groźbie bezprawnej. Niewłaściwe jest zatem utożsamianie tych dwóch form oraz błędne klasyfikowanie sprawców bez zwrócenia uwagi na sposób wywierania presji. Ponadto, istotne jest zrozumienie, że czyn dotyczy samookaleczenia skutkującego ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu, co wyklucza lżejsze skutki lub działania na innych osobach. W przypadku indywidualnych wątpliwości co do kwalifikacji czynu, wskazana jest konsultacja z prawnikiem specjalizującym się w prawie karnym.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Co oznacza nakłanianie do ciężkiego uszczerbku na zdrowiu?

Nakłanianie polega na zachęcaniu lub przekonywaniu innej osoby do spowodowania u siebie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, zgodnie z art. 156a § 1 KK.

Jakie kary grożą za zmuszanie do samookaleczenia?

Zmuszanie przemocą lub groźbą do spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu jest zagrożone karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

Czym różni się nakłanianie od zmuszania w tym przepisie?

Nakłanianie to działanie bez użycia przemocy lub groźby, natomiast zmuszanie obejmuje przemoc lub groźbę bezprawną jako środek wymuszający.

Czy przepis dotyczy tylko ciężkiego uszczerbku na zdrowiu?

Tak, art. 156a KK mówi wyraźnie o ciężkim uszczerbku na zdrowiu, zgodnie z definicją zawartą w art. 156 § 1 pkt 3 KK.

Czy można być oskarżonym o ten czyn, jeśli ktoś zranił się sam?

Tak, jeśli osoba nakłaniała lub zmuszała inną do spowodowania u siebie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, może ponieść odpowiedzialność karną.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Co oznacza ten artykuł?

Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.

Zapytaj AI