Art. 190a Kodeksu karnego przewiduje odpowiedzialność karną za uporczywe nękanie, sposób podszywania się pod inną osobę oraz szczególne skutki takich zachowań. W § 1 wskazuje, że karalne jest działanie polegające na ciągłym nękaniu osoby lub jej bliskich, które wzbudza w niej uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo narusza istotnie jej prywatność. Przepis ten chroni intymną sferę osób przed ciągłym i uciążliwym nękaniem, które może zarówno psychicznie obciążać ofiarę, jak i zakłócać jej prywatność. W § 2 ustawodawca penalizuje podszywanie się pod inną osobę z użyciem jej wizerunku lub danych osobowych w celu wyrządzenia jej szkody majątkowej lub osobistej.
Przepis przewiduje za te czyny karę pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat, co świadczy o powadze takich przewinień. Szczególne znaczenie ma § 3, gdzie wskazano, że jeśli czyn określony w poprzednich paragrafach skutkuje targnięciem się pokrzywdzonego na własne życie, kara wzrasta i wynosi od 2 do 15 lat pozbawienia wolności. Oznacza to, iż ustawodawca surowo traktuje sytuacje, które nękanie powoduje tak drastyczne konsekwencje. Ważne jest również, że zgodnie z § 4 ściganie tych przestępstw następuje na wniosek pokrzywdzonego, co oznacza konieczność zgłoszenia sprawy przez osobę dotkniętą nękaniem.
Przepis ten ma zastosowanie w sytuacjach, gdy ktoś jest nieustannie prześladowany, np. przez telefony, wiadomości, spotkania, które wywołują silny lęk i poczucie zagrożenia. Może to też obejmować działania naruszające prywatność, np. nieustanne obserwowanie czy upublicznianie danych osobowych bez zgody. Podobnie, gdy ktoś podszywa się pod inną osobę, wykorzystując jej wizerunek np. w mediach społecznościowych do wyrządzenia szkody, przepis także znajduje zastosowanie. Jeśli z powodu takich działań pokrzywdzony podejmuje próbę samobójczą, konsekwencje prawne dla sprawcy są znacznie surowsze.
Przykładem może być sytuacja, w której były partner wielokrotnie nęka i wysyła groźby do byłej partnerki, co powoduje u niej silny stres i poczucie zagrożenia. W odpowiedzi na to, sprawca dodatkowo podszywa się pod nią w internecie i szkaluje jej wizerunek, co wpływa na jej sytuację zawodową i społeczną. Po czasie ofiara pod wpływem tych działań podejmuje próbę samobójczą. Wówczas ściganie i kara są znacznie bardziej dotkliwe niż zwykłe nękanie.
Najczęstsze nieporozumienia dotyczą braku rozróżnienia między pojedynczym incydentem a uporczywym nękaniem, które wymaga trwałości i powtarzalności działań. Często mylone jest też pojęcie naruszenia prywatności z typowymi konfliktami społecznymi. Innym błędem jest sądzenie, że sprawa będzie ścigana z urzędu – tymczasem konieczne jest złożenie wniosku przez pokrzywdzonego. Ponadto, wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że skutki psychiczne nękania mogą mieć poważne konsekwencje karne dla sprawcy.
W przypadku indywidualnej sytuacji związanej z tym przepisem warto skonsultować się z prawnikiem celem uzyskania pomocy i oceny możliwości podjęcia odpowiednich kroków prawnych.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.