Art. 24.

Artykuł 24 Kodeksu karnego wprowadza szczególną formę odpowiedzialności karnej za nakłanianie osoby do popełnienia przestępstwa, gdy celem sprawcy jest skierowanie przeciwko tej osobie postępowania karnego. Przepis stanowi, że osoba, która w celu wywołania odpowiedzialności karnej u innej osoby nakłania ją do popełnienia czynu zabronionego, odpowiada tak jak za podżeganie. Oznacza to, że mimo iż czyn zabroniony popełnia inna osoba, to ten, kto ją do tego nakłonił dla osiągnięcia określonego celu procesowego, ponosi odpowiedzialność karną na równi z podżegaczem. Ponadto w tym przypadku przepisy art. 22 i 23, które dotyczą karalności czynów zabronionych w określonych okolicznościach, nie mają zastosowania. Oznacza to, że w sytuacji opisanej w art. 24 nie można korzystać z łagodniejszych warunków odpowiedzialności wynikających z tych artykułów.

Przepis ten ma zastosowanie w sytuacji, gdy ktoś działając z zamiarem wywołania postępowania karnego wobec innej osoby, namawia ją do popełnienia czynu zabronionego. Kluczowa jest tu intencja skierowania postępowania karnego przeciwko tej osobie, co wyróżnia tę formę nakłaniania od zwykłego podżegania. Warunkiem jest zatem celowość działania, polegająca na wykorzystaniu popełnionego przestępstwa jako narzędzia do wszczęcia postępowania karnego. Przepis chroni przed świadomym prowokowaniem kogoś do przestępstwa w celu uderzenia w jego sytuację prawną.

Przykładem zastosowania art. 24 KK może być sytuacja, gdy osoba A nakłania osobę B do dokonania kradzieży, wiedząc, że celem A jest późniejsze oskarżenie B i wszczęcie przeciwko niej procesu karnego. Tutaj A nie tylko podżega do przestępstwa, ale działa z nastawieniem na wykorzystanie tego czynu jako podstawy oskarżenia. Art. 24 powoduje, że A odpowiada na równi z podżegaczem, a nie korzysta z okoliczności łagodzących zawartych w innych artykułach dotyczących karalności czynów zabronionych.

Częstym nieporozumieniem jest mylne stosowanie przepisów art. 22 i 23 w sytuacjach opisanych w art. 24, co skutkuje błędnym określeniem zakresu odpowiedzialności sprawcy. Innym błędem jest niedostateczne rozpoznanie zamiaru sprawcy, gdy intencja nakłaniania do popełnienia przestępstwa nie została właściwie ustalona lub pomylona z innymi motywami działania. Warto podkreślić, że art. 24 wymaga istnienia celowości w nakłanianiu, a więc ocena tej przesłanki jest kluczowa dla prawidłowego zastosowania przepisu. Zawsze w indywidualnych sprawach warto skonsultować się z prawnikiem, aby prawidłowo zinterpretować przesłanki i skutki działania według art. 24 KK.