Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 12 lipca 2026
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… a contrario oddalił powództwo o odszkodowanie z tytułu naruszenia przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę bez wypowiedzenia. O kosztach procesu sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. mając na względzie fakt utraty pracy przez powódkę. Sąd na mocy przepisu art. 217 § 3 k.p.c. pominął wniosek dowodowy powódki o dopuszczenie dowodu z zarządzenia burmistrza Gminy C. i biuletynu tej gminy na okoliczność wcześniejszego powołania…
Fragment uzasadnienia
… albowiem są one naliczane od należności nieuiszczonych w terminie, tj. nieuiszczonych do dnia 25-ego każdego miesiąca. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 102 kpc . Apelację od tego wyroku złożył pozwany, który zaskarżył orzeczenie w całości. Pozwany zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie: - art. 4 ust. 2 w związku z art. 4 ust. 7 oraz ust 7 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych poprze niewłaściwą…
Fragment uzasadnienia
… okres przedawnienia. Mając powyższe na względzie, roszczenie powodów nie uległoby przedawnieniu. O kosztach procesu orzeczono w punkcie drugim wyroku na podstawie art. 102 kpc , nie obciążając powodów kosztami postępowania. Na podstawie art. 113 ust. 1 w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 1025 ze zm.) nakazał ściągnąć od powodów kwoty po 347,58…
Fragment uzasadnienia
… W pozostałym zakresie Sąd powództwo oddalił. Sąd nadał wyrokowi w pkt I rygor natychmiastowej wykonalności zgodnie z art. 333 § 1 k.p.c. Na podstawie art. 102 k.p.c w zw. z art. 113 u ,.k.s.c Sąd odstąpił od obciążania pozwanego opłatą od pozwu o alimenty, od uiszczenia której powódka była zwolniona. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji.
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 102: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoPrzepis art. 102 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach sąd ma prawo nie obciążać całkowicie strony przegrywającej wydatkami związanymi z postępowaniem sądowym. Może zatem zasądzić od niej tylko część kosztów albo całkowicie zwolnić ją z ich ponoszenia. Oznacza to odstępstwo od zasady, że strona przegrywająca powinna pokryć wszystkie koszty procesu, które zostały poniesione przez stronę przeciwną. Przepis daje sądowi dyskrecję, dzięki której można brać pod uwagę wyjątkową sytuację materialną albo inne ważne okoliczności konkretnej sprawy. Przepis nie definiuje szczegółowo, co oznacza „wypadki szczególnie uzasadnione”, pozostawiając ocenę tej przesłanki sądowi orzekającemu.
Zastosowanie omawianego przepisu możliwe jest wtedy, gdy sytuacja stron lub charakter sprawy wskazują na potrzebę odstąpienia od typowego rozliczenia kosztów postępowania. Może to dotyczyć na przykład sytuacji, gdy strona, pomimo przegranej, działała w dobrej wierze lub kiedy obciążenie jej pełnymi kosztami byłoby wyjątkowo dotkliwe ze względu na jej trudną sytuację finansową. Przepis pozwala również na uwzględnienie czynników humanitarnych czy społecznych. Decyzja sądu o częściowym lub całkowitym zwolnieniu z kosztów wymaga odpowiedniego uzasadnienia w wyroku.
Przykładową sytuacją codzienną może być sprawa o zapłatę, w której powód występuje o niewielką kwotę, a pozwany przegrywa, ale jego sytuacja majątkowa jest bardzo trudna i udokumentowana. Sąd, stosując art. 102 KPC, może zdecydować, że pozwany zapłaci tylko część kosztów sądowych lub w ogóle z nich zostanie zwolniony. Dzięki temu wyrok uwzględnia realia życia i nie prowadzi do nadmiernego obciążenia finansowego osoby przegranej, co sprzyja sprawiedliwemu rozstrzygnięciu i realizacji zasady równości stron.
Częstym problemem przy stosowaniu art. 102 KPC jest nieprecyzyjne określenie, co sąd rozumie przez „wypadki szczególnie uzasadnione”. Często strony błędnie oczekują, że zwolnienie z kosztów postępowania stosuje się powszechnie, co nie jest prawdą. Sąd może odstąpić od pełnego obciążenia kosztami jedynie w wyjątkowych przypadkach, a decyzje takie muszą być starannie uzasadnione. Ponadto strony nie powinny liczyć, że przegrana automatycznie zwolni je od kosztów, gdyż zasada generalna przewiduje ich ponoszenie. W praktyce ostateczna decyzja zależy od indywidualnej oceny sądu i okoliczności konkretnej sprawy.
W przypadku wątpliwości dotyczących zastosowania art. 102 KPC w konkretnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który pomoże ocenić szanse na częściowe lub całkowite zwolnienie z kosztów postępowania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Oznacza to, że sąd może w wyjątkowych sytuacjach nie obciążać przegrywającej strony całymi kosztami postępowania lub obciążyć ją tylko ich częścią.
Sąd może zastosować ten przepis jedynie w przypadkach szczególnie uzasadnionych, gdy istnieją wyjątkowe okoliczności dotyczące stron lub sprawy.
Nie, zwolnienie z kosztów postępowania jest wyjątkiem i wymaga szczególnych przesłanek oraz uzasadnienia przez sąd.
Tak, każda decyzja o częściowym lub całkowitym zwolnieniu z kosztów musi być odpowiednio uzasadniona w wyroku.
Tak, art. 102 KPC odnosi się do postępowania cywilnego i regulacji dotyczących kosztów tego postępowania.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 102