Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Art. 159.

Aktualizacja: 18 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • Orzecznictwo

(uchylony)

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

II Ca 2025/22Sąd powszechny

II Ca 2025/22

Fragment uzasadnienia

… 178 § 1 i 2 kr i o; art. 181 kr i o). Ta reguła nie ma jednak charakteru bezwzględnego, albowiem doznaje wyjątku w sytuacji, w której istnieje konflikt interesów w rozumieniu art. 159 § 1 pkt. 1 i 2 oraz § 2 kr i o, który to przepis poprzez art. 178 § 2 kr i o w zw. z art. 175 kr i o ma odpowiednie zastosowanie także do kuratora ustanowionego dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo. Tym samym taki kurator nie może…
  • kurator
  • zdolność sądowa i procesowa
Czytaj orzeczenie
VII AGa 245/19Sąd Apelacyjny w Warszawie

VII AGa 245/19

Fragment uzasadnienia

… na (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako (...) (...) lub (...) ) w związku z naruszeniem obowiązku zachowania tajemnicy telekomunikacyjnej, o którym mowa w art. 159 ust. 3 PT, Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej jako Prezes UKE lub Prezes) nałożył na (...) (...) karę pieniężną w wysokości 20 000 zł, płatną do budżetu państwa, za naruszenie obowiązku zachowania tajemnicy telekomunikacyjnej, o którym mowa w…
VI ACa 180/19Sąd Apelacyjny w Warszawie

VI ACa 180/19

Fragment uzasadnienia

… na budowę pawilonu wielofunkcyjnego oraz w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę stacji paliw. W dniu 9 października 2001 r. Wojewoda (...) , działając w trybie art. 159 k.p.c. wydał postanowienie o wstrzymaniu z urzędu wykonania decyzji Nr (...) o pozwoleniu na budowę pawilonu wielofunkcyjnego. W dniu 23 października 2001 r. Wojewoda (...) wydał natomiast postanowienie wstrzymujące z urzędu wykonanie decyzji Nr…
  • odpowiedzialność
Czytaj orzeczenie
III Cz 798/18Sąd Okręgowy w Gliwicach

III Cz 798/18

Fragment uzasadnienia

… pozwana zaskarżając postanowienie w całości 6.Zarzuciła obrazę przepisów postępowania mających wpływ na treść orzeczenia, to jest art. 504 § 1 k.p.c. w zw. z art. 159 § 4 k.p.c. będących skutkiem błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, iż pozwana nie uzupełniła sprzeciwu po wezwaniu Sądu w terminie oraz art. 48 k.p.c. - wyłączeniu sędziego z orzekania w niniejszej sprawie. 7.Na tych podstawach wniosła o zmianę…
  • uchybienie i przywrócenie terminu
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 159: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

1. Co dokładnie stanowi przepis

Art. 159 Kodeksu postępowania cywilnego został oznaczony jako uchylony, co oznacza, że jednostka redakcyjna o tym numerze nie zawiera już żadnej treści normatywnej. W tekście ustawy pozostawiono sam numer artykułu wraz z adnotacją o uchyleniu, ponieważ taka jest technika legislacyjna stosowana w polskim prawie: numeracji nie przesuwa się po usunięciu przepisu. Dzięki temu wszystkie pozostałe artykuły zachowują dotychczasowe oznaczenia, a odesłania zawarte w innych ustawach i w orzecznictwie nadal wskazują na te same jednostki. Praktycznie oznacza to, że z art. 159 KPC nie da się dziś wywieść żadnego uprawnienia, obowiązku ani wymogu procesowego. Jeśli w starszym opracowaniu, wzorze pisma czy komentarzu pojawia się powołanie na ten artykuł, jest to odwołanie do stanu prawnego, który już nie obowiązuje.

2. Kiedy przepis ma zastosowanie

Uchylony art. 159 KPC nie ma zastosowania do spraw prowadzonych obecnie. Skutki uchylenia i ewentualne wyjątki dla postępowań wszczętych przed zmianą wynikają z przepisów przejściowych ustawy nowelizującej, a nie z samego Kodeksu postępowania cywilnego. Dlatego przy ocenie starszej sprawy trzeba ustalić, jaka wersja ustawy obowiązywała w dniu dokonania danej czynności procesowej oraz jaką regułę intertemporalną przewidział ustawodawca. W bieżącej praktyce zagadnienie, którego dotyczył uchylony artykuł, jest zwykle regulowane przez inne, obowiązujące przepisy KPC, w tym przepisy o posiedzeniach sądowych i o przebiegu rozprawy. Numer artykułu warto więc traktować jako punkt orientacyjny w historii ustawy, a nie jako podstawę prawną.

3. Przykład

Osoba przygotowująca wniosek procesowy korzysta z wzoru znalezionego w starszym poradniku, w którym jako podstawę prawną wskazano art. 159 KPC. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu Kodeksu postępowania cywilnego okazuje się, że artykuł ten widnieje wyłącznie z adnotacją "(uchylony)". Powołanie takiej podstawy nie unieważnia samego pisma, ponieważ sąd ocenia treść żądania, a nie trafność wskazanej kwalifikacji prawnej, jednak wprowadza zbędne zamieszanie. Rozsądnym rozwiązaniem jest odszukanie obowiązującego przepisu regulującego daną kwestię i powołanie go zamiast uchylonej jednostki.

4. Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w ustawie, to przepis w jakiejś formie obowiązuje - adnotacja o uchyleniu jednoznacznie temu przeczy. Drugim błędem jest zakładanie, że treść uchylonego przepisu automatycznie przeszła do artykułu o sąsiednim numerze; przeniesienie regulacji może nastąpić, ale wymaga sprawdzenia w konkretnej ustawie nowelizującej. Trzecim nieporozumieniem jest korzystanie z nieaktualnych wersji tekstu ustawy dostępnych w internecie, co prowadzi do powoływania nieobowiązujących podstaw prawnych. Wreszcie mylne bywa przekonanie, że uchylenie przepisu działa wstecz i podważa czynności dokonane wcześniej - o skutkach czasowych rozstrzygają przepisy przejściowe. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy dotyczy ona postępowania toczącego się na styku różnych stanów prawnych, warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy art. 159 KPC nadal obowiązuje?

Nie. Artykuł ten został uchylony i w aktualnym tekście Kodeksu postępowania cywilnego widnieje wyłącznie z adnotacją "(uchylony)". Nie zawiera treści normatywnej.

Dlaczego uchylony artykuł wciąż jest w ustawie?

Tak działa polska technika legislacyjna: po usunięciu przepisu nie przesuwa się numeracji, aby pozostałe artykuły i odesłania do nich zachowały dotychczasowe oznaczenia.

Co się stanie, jeśli powołam art. 159 KPC w piśmie do sądu?

Sąd ocenia treść żądania, a nie samą podstawę prawną wskazaną przez stronę, więc błąd zwykle nie przekreśla pisma. Lepiej jednak powołać przepis obowiązujący.

Gdzie znajdę przepis, który zastąpił art. 159 KPC?

Należy sprawdzić ustawę nowelizującą, która dokonała uchylenia, oraz aktualne przepisy KPC dotyczące tej samej materii. Treść nie zawsze przechodzi do sąsiedniego artykułu.

Czy uchylenie przepisu wpływa na czynności dokonane wcześniej?

O skutkach czasowych rozstrzygają przepisy przejściowe ustawy nowelizującej. Zasadą jest, że czynności dokonane pod rządami dawnego przepisu ocenia się według stanu prawnego z chwili ich dokonania.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 159