Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Art. 174.

§ 1.Sąd zawiesza postępowanie z urzędu:

1)w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela;

2)jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie, chyba że ustanowiono kuratora na podstawie art. 69 § 1 lub art. 42 § 1 Kodeksu cywilnego;

3)jeżeli strona lub jej przedstawiciel ustawowy znajduje się w miejscowości pozbawionej wskutek nadzwyczajnych wydarzeń komunikacji z siedzibą sądu;

4)jeżeli postępowanie dotyczy masy upadłości, masy układowej lub masy sanacyjnej i ogłoszono upadłość lub wszczęto wtórne postępowanie upadłościowe albo ustanowiono zarządcę w postępowaniu restrukturyzacyjnym;

5)jeżeli ustanowiono zarządcę przymusowego w postępowaniu w przedmiocie ogłoszenia upadłości lub zarządcę tymczasowego w postępowaniu o otwarcie postępowania sanacyjnego, a postępowanie dotyczy majątku objętego zabezpieczeniem;

6)jeżeli zarządca sukcesyjny przestał pełnić tę funkcję albo zarząd sukcesyjny wygasł, w przypadku gdy postępowanie toczyło się z udziałem zarządcy sukcesyjnego.

§ 2.W przypadkach wymienionych w § 1 pkt 1, 4 i 6 zawieszenie ma skutek od chwili zdarzeń, które je spowodowały. Zawieszając postępowanie, sąd z urzędu uchyla orzeczenia wydane po nastąpieniu tych zdarzeń, chyba że nastąpiły one po zamknięciu rozprawy.

§ 3.W przypadkach, o których mowa w § 1 pkt 4 i 5, sąd wezwie syndyka, zarządcę przymusowego, zarządcę tymczasowego albo zarządcę do udziału w sprawie.

Wyjaśnienie przepisu

Art. 174 Kodeksu postępowania cywilnego określa przypadki, w których sąd jest zobowiązany zawiesić postępowanie z urzędu, czyli bez potrzeby wniosku stron. Zawieszenie to polega na tymczasowym wstrzymaniu czynności procesowych do czasu ustania przyczyny zawieszenia. Przepis szczegółowo wymienia sześć podstaw, które odnoszą się do sytuacji uniemożliwiających dalsze prowadzenie sprawy w normalnym trybie. Wśród nich znajdują się zdarzenia osobowe, jak śmierć strony lub utrata zdolności procesowej, oraz proceduralne, np. braki w organach jednostki organizacyjnej będącej stroną, które uniemożliwiają jej działanie. Znajdują się tu także okoliczności nadzwyczajne jak utrudnienia komunikacyjne oraz szczególne sytuacje upadłościowe i restrukturyzacyjne. W przypadkach szczególnie skomplikowanych, gdy postępowanie dotyczy masy upadłościowej lub układowej, sąd ma obowiązek zaprosić do udziału osoby zarządzające majątkiem objętym postępowaniem, co umożliwia kontynuowanie działań procesowych w sposób zgodny z przepisami prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego. Przepis druga wskazuje, że zawieszenie w określonych sytuacjach ma charakter wsteczny, tzn. przyjmuje się skutek od momentu wystąpienia zdarzenia powodującego zawieszenie, a sąd uchyla orzeczenia wydane po wystąpieniu tych zdarzeń, o ile nie zapadły po zamknięciu rozprawy. Artykuł 174 jest zatem ważnym instrumentem ochrony prawnej stron i zapewnia poprawne funkcjonowanie postępowania cywilnego w wypadkach, gdy dalsze procedowanie jest bezprzedmiotowe lub niemożliwe. Przepis jest stosowany w praktyce zarówno przez sądy, jak i pełnomocników, którzy powinni znać przesłanki zawieszenia, aby odpowiednio zareagować na zmieniające się okoliczności w trakcie procesu. Na przykład, gdy w toku postępowania zmarła strona, sąd zgodnie z art. 174 § 1 pkt 1 zawiesi postępowanie z urzędu, aż do wyjaśnienia stanu prawnego, co zabezpiecza interesy stron lub ich następców prawnych. Warto zwrócić uwagę, że zawieszenie z urzędu różni się od zawieszenia na wniosek – jest automatyczną reakcją sądu na okoliczności prawne lub faktyczne. Często spotyka się błędy polegające na niezawieszeniu postępowania pomimo wystąpienia wymienionych okoliczności, lub na kontynuowaniu procesu bez udziału właściwych zarządców w sprawach upadłości, co może skutkować wadliwością dalszych czynności procesowych. Dlatego ważne jest rzetelne stosowanie art. 174 KPC i uwzględnianie wszystkich przesłanek zawieszenia. W indywidualnych przypadkach interpretacja i ocena przesłanek zawieszenia może wymagać wsparcia prawnika, który uwzględni specyfikę danej sprawy.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy sąd musi zawiesić postępowanie z urzędu?

Sąd musi zawiesić postępowanie z urzędu w przypadkach wymienionych w art. 174 § 1 KPC, np. śmierci strony, braku zdolności procesowej lub upadłości.

Czy zawieszenie postępowania zawsze następuje na wniosek strony?

Nie, art. 174 KPC opisuje sytuacje, gdy sąd zawiesza postępowanie z urzędu, czyli bez konieczności wniosku stron.

Co się dzieje z orzeczeniami wydanymi po zdarzeniach skutkujących zawieszeniem?

Sąd uchyla orzeczenia wydane po tych zdarzeniach, chyba że zapadły one po zamknięciu rozprawy, co wynika z art. 174 § 2 KPC.

Jakie są skutki zawieszenia postępowania w sprawach upadłościowych?

W sprawach upadłościowych zawieszenie jest od chwili zdarzenia, a sąd zaprasza zarządców, aby mogli brać udział w postępowaniu zgodnie z art. 174 § 3 KPC.

Czy zawieszenie ma skutek wsteczny?

Tak, w określonych przypadkach zawieszenie ma skutek od momentu wystąpienia przyczyny zawieszenia, co powoduje uchylenie orzeczeń wydanych później.

Orzeczenia do tego artykułu

Wyroki i postanowienia sądów, które powołują ten przepis.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Co oznacza ten artykuł?

Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.

Zapytaj AI

← Wróć do pełnej ustawy