Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Art. 188.

Aktualizacja: 18 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • Orzecznictwo

(uchylony)

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

I AGa 115/19Sąd Apelacyjny w Poznaniu

I AGa 115/19

Fragment uzasadnienia

… stwierdzi, bez głębszej analizy prawnej stanu faktycznego, że powództwo musi być oddalone i gdy wyciągane ze stanu faktycznego wnioski przeczą logice (np. na tle uchylonego art. 188 k.p.c. – (...) w: (...) Komentarz KPC , t. 1, 1997, s. 305]. Sąd Okręgowy wskazał, że z powyższym stanowiskiem w pełni koresponduje pogląd Sądu Okręgowego w (...) , który w jednym z bardzo niewielu wydanych na tle komentowanego przepisu wyroków…
XXIII Gz 989/19Sąd Okręgowy w Warszawie

XXIII Gz 989/19

Fragment uzasadnienia

… dla Warszawy- Żoliborza A. K. , które nie zostały przekazane wierzycielom. Upadły J. W. (1) zmarł w dniu 12 kwietnia 2108 r. Sąd wskazał, że przepis art. 188 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku – Prawo upadłościowe , wobec braku wyłączenia, ma odpowiednie zastosowanie do postępowania upadłościowego prowadzonego wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej ( art. 4912 ust. 1 pr.u.). Przepis art. 188…
  • prawo upadłościowe
Czytaj orzeczenie
I ACa 181/18Sąd Apelacyjny w Łodzi

I ACa 181/18

Fragment uzasadnienia

… kwota pieniężna. Tym samym warunkom odpowiadać musi pozew wzajemny jako forma dochodzenia roszczeń w procesie wszczętym przez inny podmiot. Ustawodawca uchylając przepis art. 188 k.p.c. wyłączył możliwość ustnego zgłoszenia powództwa, która przewidziana była dla strony zwolnionej od kosztów sądowych i działającej bez adwokata lub radcy prawnego. Nadto w art. 193 § 2 1 k.p.c. przewidziano, że – z wyjątkiem spraw o roszczenia…
  • odsetki
  • odszkodowanie
  • umowa
Czytaj orzeczenie
XVII AmE 147/15Sąd Okręgowy w Warszawie

XVII AmE 147/15

Fragment uzasadnienia

… w Informacji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki Nr (...) w sprawie wykazu przemysłowych, którzy w terminie do dnia 18 kwietnia 2015 r. złożyli oświadczenie, o którym mowa w art. 188 ust. 4 ustawy z 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2015 r., poz. 478; dalej: oze), Prezes Urzędu Regulacji Energetyki pismem z 30 czerwca 2015 r. poinformował przedsiębiorcę, że nie został on uwzględniony w wykazie…

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 188: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 188 Kodeksu postępowania cywilnego został oznaczony jako uchylony, co oznacza, że jednostka redakcyjna o tym numerze pozostaje w tekście ustawy wyłącznie jako pusta pozycja, bez treści normatywnej. Ustawodawca, dokonując nowelizacji, usunął dotychczasową treść przepisu, ale nie zmienił numeracji pozostałych artykułów, aby nie zaburzać systematyki obszernego kodeksu i licznych odesłań do niego. W praktyce oznacza to, że z art. 188 KPC nie wynika obecnie żadne uprawnienie, żaden obowiązek ani żadna reguła postępowania. Przepis uchylony nie może być podstawą wniosku, zarzutu, orzeczenia sądu ani żadnej innej czynności procesowej. Formuła "(uchylony)" jest więc wyłącznie informacją techniczną o historii tekstu ustawy, a nie normą prawną.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 188 KPC w obecnym stanie prawnym nie ma zastosowania do żadnej sprawy cywilnej rozpoznawanej według Kodeksu postępowania cywilnego. Znaczenie tej jednostki redakcyjnej sprowadza się do sytuacji o charakterze historycznym i porządkowym: przy analizie starszych publikacji, komentarzy, wzorów pism lub akt spraw prowadzonych przed nowelizacją można natrafić na powołanie tego artykułu. W takich przypadkach konieczne jest ustalenie, jaka treść obowiązywała w dacie dokonania czynności oraz jakie przepisy przejściowe określiły dalszy los rozpoczętych postępowań. Odrębną kwestią jest to, że materia usunięta z danego artykułu bywa przenoszona do innych jednostek redakcyjnych albo świadomie eliminowana z systemu, dlatego każdorazowo trzeba sprawdzić aktualne brzmienie ustawy.

Przykład zastosowania

Osoba przygotowująca pozew korzysta ze starszego poradnika znalezionego w internecie, w którym jako podstawę jednego z wniosków wskazano art. 188 KPC. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu Kodeksu postępowania cywilnego okazuje się, że przepis ten widnieje wyłącznie z adnotacją "(uchylony)". Powołanie takiej podstawy w piśmie procesowym nie spowoduje samo w sobie odrzucenia pozwu, ale będzie merytorycznie puste, ponieważ sąd nie może zastosować normy, która nie obowiązuje. Prawidłowe działanie polega na ustaleniu, który obecnie obowiązujący przepis reguluje daną czynność, i powołaniu właśnie jego.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w tekście ustawy, to przepis "gdzieś obowiązuje" w zmienionym kształcie. Drugim - mylenie uchylenia przepisu z jego zmianą; zmiana pozostawia treść w zmodyfikowanym brzmieniu, uchylenie usuwa ją całkowicie. Trzecim nieporozumieniem jest założenie, że uchylenie działa wstecz i unieważnia czynności dokonane wcześniej na podstawie art. 188 KPC - o tym rozstrzygają przepisy przejściowe nowelizacji. Wreszcie warto pamiętać, że korzystanie z nieaktualnych wzorów pism jest częstą przyczyną powoływania nieobowiązujących podstaw prawnych. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który ustali aktualną podstawę prawną planowanej czynności.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy art. 188 KPC nadal obowiązuje?

Nie. Art. 188 KPC został uchylony, więc nie zawiera żadnej treści normatywnej i nie może być podstawą czynności procesowej.

Dlaczego uchylony artykuł nadal widnieje w kodeksie?

Numerację zachowuje się, aby nie zaburzać systematyki ustawy i licznych odesłań do poszczególnych artykułów. Pozycja pozostaje z adnotacją "(uchylony)".

Co zrobić, gdy wzór pisma powołuje art. 188 KPC?

Należy sprawdzić aktualny tekst Kodeksu postępowania cywilnego i wskazać obowiązujący przepis regulujący daną czynność. Powołanie uchylonego artykułu jest merytorycznie bezskuteczne.

Czy uchylenie przepisu unieważnia wcześniejsze czynności?

Co do zasady nie. O losie czynności dokonanych przed nowelizacją oraz o postępowaniach będących w toku rozstrzygają przepisy przejściowe danej ustawy zmieniającej.

Czym różni się uchylenie przepisu od jego zmiany?

Zmiana pozostawia przepis w nowym brzmieniu, natomiast uchylenie usuwa jego treść w całości. Uchylony artykuł przestaje być źródłem jakichkolwiek praw i obowiązków.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 188