Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 12 lipca 2026
Sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne).
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… stanem na datę opuszczenia go przez rodzinę powódki. Powyższy wyrok w całości zaskarżyła powódka zarzucając w apelacji naruszenie: 1. art. 231 k.p.c. przez błędne jego zastosowanie i dokonanie błędnej oceny pewnych faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. niedostateczne zbadanie materiału dowodowego i ocenę wbrew zasadom logiki, sprzeciwiając się zasadzie swobodnej oceny i nadając wyrokowi znamiona…
Fragment uzasadnienia
… tej niezdolności co stanowiło o tym , iż niedookreślone przyjęcie jej wystąpienia „ przed dniem 14 stycznia 2009 r. „ oparte praktycznie zostało na domniemaniu faktycznym ( art. 231 k.p.c. ) , które nawet aktualnie może budzić wątpliwości. Tak czy inaczej z prawomocnymi wyrokami sądowymi się nie dyskutuje ,ale opisany przebieg postępowania -sposób procedowania sądów, jasno wskazuje ,że interpretując wszelkie istniejące…
Fragment uzasadnienia
… odpowiedzialność za jego wynik. Twierdzenie dotyczące istotnej dla sprawy okoliczności ( art. 227 k.p.c. ) powinno być udowodnione przez stronę to twierdzenie zgłaszającą ( art. 231 k.p.c. i art. 6 k.c. ) (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22.12.2001 r. , I PKN 660/00). Podkreślić należy, że zgodnie z normą art. 3 k.p.c. strony i uczestniczy postępowania obowiązani są dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z…
Fragment uzasadnienia
… że podpisałem powódce oświadczenie, że jestem winny 134.000,00 zł"), a przez to nie budzące wątpliwości, że pozwany pożyczał od powódki znaczne kwoty pieniężne, d) art. 231 k.p.c. poprzez uznanie za nieudowodniony fakt zalegania z zapłatą przez pozwanego na rzecz powódki kwoty 96.000,00 zł podczas gdy z oświadczeń pisemnych pozwanego z dnia 19.01.2013 r. oraz 01.05.2014 roku wynika fakt zadłużenia pozwanego względem powódki…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 231: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoPrzepis art. 231 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi regulację dotyczącą tzw. domniemania faktycznego. Zgodnie z tym artykułem, sąd jest uprawniony do uznania za ustalone fakty te, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, o ile wniosek taki wynika w sposób logiczny i prawdopodobny z już ustalonych innych faktów. Innymi słowy, sąd może na podstawie znanych mu faktów wyprowadzić konkluzję dotyczącą innych faktów, nawet jeśli nie zostały one bezpośrednio udowodnione, pod warunkiem, że wniosek ten ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przepis ten wprowadza możliwość stosowania logicznego rozumowania i wyciągania wniosków faktycznych, co jest często konieczne w postępowaniu cywilnym, gdzie nie zawsze wszystkie okoliczności mogą być udowodnione wprost.
Art. 231 KPC ma zastosowanie w sytuacjach, gdy z ustaleń faktycznych wyłaniają się inne fakty, które mimo braku bezpośrednich dowodów, są niezbędne do orzeczenia. Przepis dotyczy zdarzeń, których wykazanie bezpośrednie jest trudne lub niemożliwe, jednak sąd na podstawie logiki i całokształtu materiału dowodowego może przyjąć ich istnienie za prawdopodobne i wiążące. Ma to duże znaczenie przy ocenie sporu, gdyż poza dowodami bezpośrednimi, sąd korzysta również z tzw. domniemań faktycznych, pozwalających na sprawiedliwe i rzetelne rozstrzygnięcie sprawy. Użycie tego mechanizmu jest jednak ograniczone do sytuacji, gdy fakty wyprowadzone w ten sposób są naprawdę związane z rozstrzygnięciem.
Przykładowo, w sprawie dotyczącej niewykonania umowy przez dłużnika sąd ustalił, że dłużnik nie wykonał przewidzianych umową działań pomimo posiadania środków finansowych. Na tej podstawie sąd może uznać za ustalone, iż dłużnik działał z zamiarem zawinionym lub zaniedbał swoje obowiązki, mimo braku bezpośrednich dowodów na motywację dłużnika. Dzięki zastosowaniu domniemania faktycznego, sąd może uzasadnić wydanie orzeczenia uwzględniającego tę okoliczność, co jest często niezbędne dla sprawiedliwego rozstrzygnięcia.
Często pojawiające się nieporozumienia związane z art. 231 KPC dotyczą błędnego stosowania domniemań faktycznych jako zastępstwa dla dowodów bezpośrednich. Domniemania faktyczne nie mogą być wykorzystywane arbitralnie ani bez logicznego uzasadnienia, gdyż sąd musi mieć pewność, że wniosek z jednego faktu do drugiego jest zasadny i wynika z całokształtu okoliczności. Niewłaściwe stosowanie tego przepisu może prowadzić do błędnych rozstrzygnięć lub naruszenia zasad rzetelnego procesu. Ponadto, w praktyce zdarzają się sytuacje, w których strony nie rozumieją, że sąd opiera swoje ustalenia na takich domniemaniach, co może budzić kontrowersje co do dowodów.
Podsumowując, art. 231 KPC wprowadza istotny mechanizm umożliwiający sądowi wyprowadzenie ustaleń faktycznych na podstawie innych ustalonych faktów, co jest bardzo pomocne w procesie rozlicznych spraw cywilnych. W indywidualnych sytuacjach warto skonsultować się z prawnikiem, gdyż właściwa interpretacja i zastosowanie tego przepisu może mieć duże znaczenie dla przebiegu i wyniku postępowania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Domniemanie faktyczne to możliwość uznania przez sąd faktów na podstawie innych już ustalonych faktów, jeśli mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Przepis ma zastosowanie, gdy sąd na podstawie ustalonych faktów może logicznie wyprowadzić wniosek o istnieniu innych faktów ważnych dla sprawy, mimo braku bezpośrednich dowodów.
Nie, domniemania faktyczne uzupełniają dowody, ale nie mogą być stosowane arbitralnie ani zastępować bezpośrednich dowodów bez uzasadnionego logicznego wniosku.
Umożliwia bardziej elastyczne i sprawiedliwe ustalanie faktów, pozwalając sądowi na logiczne wyciąganie wniosków z ustalonych okoliczności.
W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni zasadność takich ustaleń i ewentualne możliwości odwołania.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 231