Art. 267.

Art. 267 Kodeksu postępowania cywilnego (KPC) określa szczegółowe zasady dotyczące składania przyrzeczenia przez świadków podczas postępowania sądowego. Przepis wyraźnie wskazuje, że świadkowie małoletni, którzy nie ukończyli 17 lat, oraz osoby skazane prawomocnie za fałszywe zeznania, nie składają przyrzeczenia. Oznacza to, iż takie osoby są z tej obowiązkowej czynności zwolnione, co wynika z przesłanek prawnych dotyczących zdolności do złożenia wiarygodnych zeznań oraz kwestii moralnych i karnych. Pozostali świadkowie, czyli osoby spełniające wiek minimalny oraz nieotrzymujące wyroku za fałszywe zeznania, mogą, za zgodą stron postępowania, być zwolnieni przez sąd z obowiązku złożenia przyrzeczenia. To uprawnienie sądu ma charakter fakultatywny i opiera się na wniosku stron lub na okolicznościach sprawy uzasadniających takie zwolnienie.

Przepis ma zastosowanie w toku każdego postępowania cywilnego, gdzie występują świadkowie. Obowiązek złożenia przyrzeczenia wiąże się z formalnym potwierdzeniem prawdomówności i nakłada na świadków odpowiedzialność za składane zeznania. Tym samym, art. 267 wyznacza granice, kto w ogóle i w jakiej formie może działać jako świadek, chroniąc przed zeznaniami osób, które mogłyby umyślnie wprowadzić sąd w błąd lub nie posiadają zdolności do poniesienia odpowiedzialności za prawdziwość zeznań, np. małoletnich poniżej 17 lat.

Typowym przykładem zastosowania tego przepisu może być sytuacja, gdy w sprawie o zapłatę zeznaje świadek mający 16 lat. Takiej osobie nie będzie składane przyrzeczenie, gdyż nie ukończyła wymaganego wieku 17 lat. Z drugiej strony świadek dorosły, który był już formalnie skazany za fałszywe zeznania w innej sprawie, również nie będzie musiał składać przyrzeczenia. W przypadku innych świadków możliwe jest, by strony złożyły zgodny wniosek do sądu o zwolnienie z przyrzeczenia, np. gdy świadek jest osłabiony zdrowotnie lub istnieją inne poważne przesłanki.

W praktyce bywa, że strony mylnie wierzą, iż każdy świadek musi obowiązkowo złożyć przyrzeczenie, co nie jest prawdą w świetle art. 267 KPC. Często również nie dostrzega się, że osoby skazane za fałszywe zeznania oraz młodzi świadkowie mają prawo do zwolnienia z tej czynności. Ponadto, nie zawsze jest jasne, jak i kiedy strony mogą wnioskować do sądu o zwolnienie świadków z przyrzeczenia, co może powodować niepotrzebne formalności i opóźnienia. Dlatego znajomość tego przepisu jest istotna dla prawidłowego prowadzenia postępowania dowodowego. W indywidualnych sytuacjach zawsze warto skonsultować się z prawnikiem, by właściwie zastosować normę art. 267 KPC.