Art. 468.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 468 Kodeksu postępowania cywilnego ma obecnie status jednostki uchylonej. Oznacza to, że w tekście ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego pod tym numerem nie znajduje się żadna treść normatywna, a jedynie adnotacja o uchyleniu. Ustawodawca zdecydował o usunięciu tego przepisu z porządku prawnego, przy czym numeracja artykułów nie została przenumerowana, ponieważ zmieniłoby to odesłania w setkach innych aktów i dokumentów. Z artykułu 468 KPC nie da się więc wyprowadzić żadnego obowiązku, uprawnienia ani kompetencji sądu bądź strony. Jednostka pozostaje w tekście ustawy wyłącznie jako ślad historyczny, pozwalający zachować ciągłość systematyki kodeksu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Uchylony art. 468 KPC nie ma zastosowania do spraw wszczętych i prowadzonych po dacie jego uchylenia. Do czynności procesowych podejmowanych obecnie stosuje się przepisy obowiązujące, a powoływanie się na treść nieistniejącej jednostki redakcyjnej jest bezskuteczne. Znaczenie praktyczne uchylonego przepisu może pojawić się jedynie wyjątkowo, gdy przepisy przejściowe konkretnej nowelizacji nakazują ocenę zdarzeń wcześniejszych według stanu prawnego z chwili ich zaistnienia. W takich sytuacjach konieczne jest sięgnięcie do historycznego brzmienia kodeksu z odpowiedniej daty, a nie do tekstu aktualnego. Poza tym wąskim obszarem art. 468 KPC pełni wyłącznie funkcję informacyjną i porządkową.

Przykład

Czytelnik przygotowujący pismo procesowe znajduje w starszym poradniku albo we wzorze pisma sprzed lat odwołanie do art. 468 KPC i chce powołać ten przepis jako podstawę swojego wniosku. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu ustawy okazuje się, że jednostka ta została uchylona i nie zawiera żadnej normy. Powołanie takiej podstawy nie wywoła zamierzonego skutku, ponieważ sąd ocenia wniosek według przepisów obowiązujących w dacie jego złożenia. Właściwym rozwiązaniem jest ustalenie, który przepis reguluje obecnie daną kwestię proceduralną, i wskazanie go w piśmie.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w kodeksie, to przepis wciąż obowiązuje, tylko w zmienionym kształcie. Kolejne nieporozumienie polega na traktowaniu uchylenia jako luki w prawie, co miałoby oznaczać dowolność postępowania w danej kwestii. W rzeczywistości materia regulowana wcześniej mogła zostać przeniesiona do innej jednostki, ujęta szerzej w przepisach ogólnych albo świadomie pominięta przez ustawodawcę. Ryzykowne jest także korzystanie z nieaktualizowanych wydruków i kopii kodeksu krążących w internecie, które nie uwzględniają późniejszych nowelizacji. Przed powołaniem jakiegokolwiek przepisu warto zweryfikować jego status w aktualnym, ujednoliconym tekście ustawy. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy chodzi o zdarzenia z przeszłości i stosowanie przepisów przejściowych, warto skonsultować się z prawnikiem.