Art. 505¹⁵.

Co stanowi przepis

Art. 505[15] KPC otwiera rozdział poświęcony europejskiemu postępowaniu nakazowemu i wskazuje podstawę jego stosowania przez polskie sądy. Zgodnie z § 1 sąd rozpoznaje sprawę w tym trybie wtedy, gdy spełnione są warunki określone w rozporządzeniu (WE) nr 1896/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. ustanawiającym postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty. Przepis pełni więc funkcję odsyłającą: sam nie tworzy odrębnych przesłanek dopuszczalności, lecz przenosi je z aktu prawa unijnego, który stosuje się bezpośrednio. Paragraf 2 dodaje regułę porządkującą - w sprawie rozpoznawanej według przepisów tego rozdziału nie stosuje się przepisów o innych postępowaniach odrębnych. Oznacza to, że tryb europejski jest samodzielny i nie miesza się z krajowym postępowaniem nakazowym, upominawczym, uproszczonym czy gospodarczym.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy powód świadomie wybiera drogę europejskiego nakazu zapłaty zamiast zwykłego pozwu krajowego i składa wniosek na formularzu przewidzianym w rozporządzeniu nr 1896/2006. Warunki, do których odsyła art. 505[15] KPC, dotyczą między innymi charakteru roszczenia (bezsporne roszczenie pieniężne o oznaczonej wysokości, wymagalne) oraz transgranicznego charakteru sprawy, czyli sytuacji, w której strony mają miejsce zamieszkania lub siedzibę w różnych państwach członkowskich. Jeżeli te warunki nie są spełnione, sąd nie może prowadzić sprawy w tym trybie. Reguła z § 2 działa automatycznie od chwili, gdy sprawa jest rozpoznawana w europejskim postępowaniu nakazowym - strony nie mogą powoływać się na przepisy o innych postępowaniach odrębnych, aby uzyskać dodatkowe uprawnienia lub ograniczenia.

Przykład

Polska spółka transportowa wykonała przewóz na rzecz kontrahenta z siedzibą w Niemczech i nie otrzymała zapłaty faktury. Zamiast wnosić zwykły pozew, spółka składa do sądu wniosek o wydanie europejskiego nakazu zapłaty, wypełniając formularz przewidziany w rozporządzeniu nr 1896/2006. Sąd, opierając się na art. 505[15] § 1 KPC, bada, czy spełnione są unijne warunki: czy roszczenie jest pieniężne i wymagalne oraz czy sprawa ma charakter transgraniczny. Jeżeli tak, prowadzi sprawę w tym trybie, przy czym nie stosuje przy tym przepisów o postępowaniu uproszczonym ani gospodarczym, nawet gdyby spór dotyczył przedsiębiorców.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest utożsamianie europejskiego postępowania nakazowego z krajowym postępowaniem nakazowym uregulowanym w innych przepisach KPC - to dwa odrębne tryby o różnych przesłankach i skutkach. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że sąd sam z urzędu skieruje sprawę do trybu europejskiego; w praktyce decydujący jest wybór powoda i złożenie właściwego wniosku. Zdarza się także mylne założenie, że sam fakt, iż dłużnik jest cudzoziemcem, przesądza o transgranicznym charakterze sprawy w rozumieniu rozporządzenia. Warto również pamiętać, że wyłączenie z § 2 dotyczy wyłącznie postępowań odrębnych, a nie ogólnych reguł procedury cywilnej. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni, czy dany tryb jest korzystniejszy niż zwykły pozew.