Art. 505¹⁶.

Co stanowi przepis

Art. 505(16) KPC porządkuje dwie kwestie organizacyjne dotyczące europejskiego postępowania nakazowego prowadzonego przed polskimi sądami. Po pierwsze, w § 1 przesądza, że sprawy tego rodzaju należą do właściwości sądów rejonowych i okręgowych, a więc sądów pierwszej instancji w sprawach cywilnych. Po drugie, w § 2 dopuszcza, aby europejski nakaz zapłaty wydał nie tylko sędzia, lecz także referendarz sądowy. Uzupełnieniem tej regulacji jest § 3, zgodnie z którym referendarz sądowy może również wydawać zarządzenia, a zatem podejmować czynności porządkujące tok sprawy, a nie wyłącznie samo orzeczenie kończące etap nakazowy. Przepis nie zmienia natomiast reguł ustalania, który konkretnie sąd rejonowy albo okręgowy będzie właściwy w danej sprawie - te wynikają z ogólnych zasad właściwości rzeczowej i miejscowej.

Kiedy ma zastosowanie

Przepis stosuje się wtedy, gdy wierzyciel korzysta z europejskiego postępowania nakazowego, czyli trybu przewidzianego dla transgranicznych roszczeń pieniężnych, a sprawa jest rozpoznawana przez sąd w Polsce. Art. 505(16) KPC ma znaczenie już na etapie wnoszenia pozwu, ponieważ pozwala ustalić, do sądu jakiego szczebla należy skierować pismo. Nabiera też praktycznego znaczenia w toku sprawy, gdy okazuje się, że czynności podejmuje referendarz sądowy, a nie sędzia. Dotyczy zarówno samego wydania europejskiego nakazu zapłaty, jak i czynności zarządczych, takich jak wezwania do uzupełnienia braków formalnych.

Przykład

Przedsiębiorca z Polski dostarczył towar kontrahentowi mającemu siedzibę w innym państwie członkowskim i nie otrzymał zapłaty. Decyduje się dochodzić należności w europejskim postępowaniu nakazowym i składa pozew na formularzu do sądu rejonowego, ponieważ wartość roszczenia mieści się w granicach właściwości tego sądu. Pozew trafia do referendarza sądowego, który najpierw wydaje zarządzenie o uzupełnieniu braków formalnych, a po ich usunięciu wydaje europejski nakaz zapłaty. Dla wierzyciela okoliczność, że orzeczenie wydał referendarz, a nie sędzia, nie zmienia charakteru ani skutków tego nakazu.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro postępowanie ma charakter europejski, sprawa musi trafić do sądu okręgowego lub do jakiegoś wyspecjalizowanego sądu. Art. 505(16) § 1 KPC wprost wskazuje na sądy rejonowe i okręgowe, a wybór między nimi zależy od ogólnych reguł właściwości. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie nakazu wydanego przez referendarza jako orzeczenia o słabszej mocy - przepis takiego rozróżnienia nie wprowadza. Zdarza się także mylenie kompetencji referendarza do wydawania zarządzeń z uprawnieniem do rozstrzygania sprawy po wniesieniu sprzeciwu, co jest odrębną kwestią uregulowaną poza tym artykułem. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza przy roszczeniu transgranicznym, warto skonsultować się z prawnikiem.