Art. 505²².

Co stanowi przepis

Art. 505(22) KPC zawiera dwie krótkie, lecz istotne reguły organizacyjne dotyczące europejskiego postępowania w sprawie drobnych roszczeń. Paragraf 1 przesądza, że sprawy prowadzone w tym trybie należą do właściwości sądów rejonowych i okręgowych. Oznacza to, że polski ustawodawca nie stworzył odrębnego, wyspecjalizowanego sądu dla tego rodzaju spraw, lecz powierzył je sądom powszechnym pierwszej instancji funkcjonującym na zasadach ogólnych. Paragraf 2 przyznaje natomiast referendarzowi sądowemu kompetencję do wydawania zarządzeń w takim postępowaniu. Przepis nie rozstrzyga samodzielnie, który konkretnie sąd - rejonowy czy okręgowy - będzie właściwy w danej sprawie; wskazuje jedynie krąg sądów, w których to postępowanie się toczy.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma z art. 505(22) KPC znajduje zastosowanie wtedy, gdy sprawa jest rozpoznawana w europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń, a więc w trybie uregulowanym w przepisach unijnych i uzupełnionym przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Dotyczy ona zarówno etapu wnoszenia pozwu, gdy powód musi ustalić, do jakiego sądu skierować formularz, jak i dalszego toku postępowania. Reguła z paragrafu 2 aktualizuje się w toku sprawy, gdy konieczne jest wydanie zarządzenia, czyli decyzji o charakterze porządkowym lub technicznym, na przykład dotyczącej wezwania do uzupełnienia braków formalnych. Przepis nie ogranicza się do jednego rodzaju roszczeń - obejmuje wszystkie sprawy objęte tym trybem.

Przykład

Konsument mieszkający w Polsce kupił od przedsiębiorcy z innego państwa członkowskiego sprzęt elektroniczny, który okazał się wadliwy, i domaga się zwrotu ceny. Postanawia skorzystać z europejskiego postępowania w sprawie drobnych roszczeń i wypełnia właściwy formularz pozwu. Zgodnie z art. 505(22) § 1 KPC kieruje go do sądu powszechnego - w praktyce najczęściej do sądu rejonowego, ponieważ to właśnie te sądy rozpoznają sprawy o niższej wartości przedmiotu sporu. Jeżeli formularz zawiera braki, wezwanie do ich uzupełnienia może wydać referendarz sądowy, co wynika z paragrafu 2 tego artykułu.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń prowadzi jakiś odrębny sąd europejski lub wyspecjalizowany wydział - art. 505(22) KPC wyraźnie wskazuje sądy rejonowe i okręgowe. Drugim nieporozumieniem jest odczytywanie tego przepisu jako samodzielnej reguły ustalającej właściwość miejscową; przepis mówi wyłącznie o rodzaju sądu, a nie o tym, w jakiej miejscowości ma on się znajdować. Trzecim błędem jest utożsamianie kompetencji referendarza sądowego z kompetencją do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty - paragraf 2 dotyczy wydawania zarządzeń, a nie orzekania o zasadności roszczenia. Zdarza się też, że strony zakładają, iż wybór między sądem rejonowym a okręgowym zależy od ich decyzji, podczas gdy wynika on z przepisów o właściwości rzeczowej. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności konkretnego przypadku.