Art. 505²³.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 505(23) KPC ustanawia zasadę, zgodnie z którą sprawa prowadzona w europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń jest rozpoznawana na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że sąd co do zasady orzeka bez wyznaczania rozprawy, a więc bez udziału stron na sali sądowej i bez ustnego roztrząsania wyników postępowania. Podstawą rozstrzygnięcia są wówczas formularze, pisma oraz dokumenty złożone przez powoda i pozwanego. Przepis nie wyklucza jednak całkowicie rozprawy: druga jego część wprost przewiduje, że sąd może ją wyznaczyć w przypadkach wskazanych w przepisach rozporządzenia nr 861/2007. Konstrukcja normy jest zatem dwuczłonowa - reguła pisemności i wyjątek dopuszczający ustne rozpoznanie sprawy, którego przesłanki określa prawo unijne, a nie sam Kodeks.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 505(23) KPC znajduje zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy sprawa jest prowadzona w europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń, uregulowanym w rozporządzeniu nr 861/2007 i w odrębnym dziale Kodeksu postępowania cywilnego. Nie dotyczy on zwykłego postępowania procesowego ani krajowego postępowania uproszczonego. Przepis działa od momentu, w którym sprawa została skierowana do rozpoznania w tym trybie, i obejmuje całość czynności rozpoznawczych, w tym wydanie orzeczenia kończącego postępowanie. Decyzja o wyznaczeniu rozprawy należy do sądu, ale nie jest dowolna - sąd sięga po nią wtedy, gdy pozwalają na to przepisy rozporządzenia, na przykład gdy rozpoznanie sprawy wyłącznie na podstawie dokumentów okazuje się niewystarczające.

Przykład

Przedsiębiorca z Polski dochodzi od kontrahenta z innego państwa członkowskiego zapłaty niewielkiej kwoty za dostarczony towar i składa pozew na formularzu przewidzianym dla europejskiego postępowania w sprawie drobnych roszczeń. Pozwany odpowiada pisemnie, kwestionując jakość towaru i dołączając zdjęcia oraz korespondencję mailową. Sąd, dysponując kompletem dokumentów, rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym i wydaje wyrok bez wzywania stron. Gdyby jednak uznał, że rozstrzygnięcie wymaga bezpośredniego wysłuchania stron lub świadka, mógłby - w granicach wyznaczonych rozporządzeniem nr 861/2007 - wyznaczyć rozprawę.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że każda sprawa cywilna musi zakończyć się rozprawą i że jej brak oznacza pozbawienie strony prawa do obrony. W trybie z art. 505(23) KPC strona przedstawia swoje stanowisko na piśmie i to właśnie pisma stanowią jej realny środek obrony, dlatego zaniedbanie odpowiedzi na pozew bywa dotkliwsze niż w postępowaniu zwykłym. Drugim nieporozumieniem jest przyjmowanie, że sam wniosek strony automatycznie wymusza wyznaczenie rozprawy - decyzja pozostaje w gestii sądu i opiera się na przesłankach z rozporządzenia. Mylnie zakłada się też, że przepis ten stosuje się do wszystkich spraw o niskiej wartości przedmiotu sporu, podczas gdy dotyczy on wyłącznie postępowania transgranicznego objętego rozporządzeniem. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.