Co stanowi przepis
Art. 626[2] KPC porządkuje formalne wymagania wniosku o wpis w księdze wieczystej. Zgodnie z § 1 wniosek składa się wyłącznie na urzędowym formularzu, a więc na wzorze przewidzianym przez przepisy wykonawcze, a nie w formie dowolnego pisma. Paragraf 3 nakłada obowiązek dołączenia do wniosku dokumentów, które stanowią podstawę wpisu, czyli tych, z których wynika prawo lub zmiana prawa mająca być ujawniona w księdze. Paragraf 3[1] dotyczy sytuacji szczególnej: gdy podstawą wpisu jest tytuł wykonawczy, o którym mowa w art. 783 § 4 KPC, do wniosku dołącza się dokument uzyskany z systemu teleinformatycznego, który pozwala sądowi zweryfikować istnienie i treść tego tytułu. Paragraf 4 przewiduje, że jeżeli z załączonych dokumentów wynika zmiana w prawie własności, sąd zwracając wniosek stosuje art. 626[13] § 1 KPC. Wreszcie § 5 wskazuje krąg osób uprawnionych do złożenia wniosku: właściciela nieruchomości, użytkownika wieczystego, osobę, na rzecz której wpis ma nastąpić, oraz wierzyciela, jeżeli przysługuje mu prawo podlegające wpisowi; w sprawach obciążeń powstających z mocy ustawy wniosek może złożyć uprawniony organ.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się w każdym postępowaniu wieczystoksięgowym wszczynanym na wniosek, niezależnie od tego, czy chodzi o ujawnienie nowego właściciela, wpis hipoteki, służebności, roszczenia czy o wykreślenie prawa. Ma znaczenie już na etapie badania formalnego: sąd sprawdza, czy zastosowano właściwy formularz, czy jest on prawidłowo wypełniony i czy dołączono komplet dokumentów będących podstawą wpisu. Norma z § 5 przesądza o legitymacji do złożenia wniosku, a zatem o tym, czy dana osoba w ogóle może zainicjować postępowanie. Braki formalne wniosku prowadzą do jego zwrotu, co oznacza, że wpis nie zostanie dokonany, a data wpływu przestaje chronić kolejność wniosków, jeżeli braki nie zostaną usunięte zgodnie z przepisami.
Przykład
Nabywca mieszkania po podpisaniu umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego chce, aby to on figurował w księdze wieczystej jako właściciel. Nie wystarczy, że napisze do sądu zwykłe pismo z prośbą o zmianę wpisu - musi wypełnić urzędowy formularz wniosku o wpis i dołączyć wypis aktu notarialnego, który stanowi podstawę wpisu. Jako osoba, na rzecz której wpis ma nastąpić, jest do tego uprawniony na podstawie art. 626[2] § 5 KPC. Gdyby złożył wniosek na zwykłej kartce lub bez dokumentu stanowiącego podstawę wpisu, sąd wieczystoksięgowy potraktowałby pismo jako dotknięte brakiem formalnym.
Częste nieporozumienia
Powszechnym błędem jest przekonanie, że sam akt notarialny automatycznie powoduje wpis - w wielu wypadkach wniosek składa notariusz wraz z aktem, ale to nie zwalnia stron z dbałości o prawidłowość dokumentacji. Mylne jest też przekonanie, że do wniosku wystarczy dołączyć kopie dokumentów; podstawą wpisu są dokumenty spełniające wymagania przewidziane dla postępowania wieczystoksięgowego. Kolejne nieporozumienie dotyczy legitymacji: nie każdy zainteresowany stanem nieruchomości może złożyć wniosek, lecz wyłącznie podmioty wymienione w § 5. Warto też pamiętać, że zwrot wniosku nie jest oceną merytoryczną prawa, lecz skutkiem uchybienia formalnego. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza przy skomplikowanym stanie prawnym nieruchomości, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
