Art. 626³.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 626[3] KPC zawiera jedną, bardzo krótką normę: w postępowaniu wieczystoksięgowym nie stosuje się przepisów o wznowieniu postępowania. Wznowienie postępowania to nadzwyczajny środek zaskarżenia, który w zwykłych sprawach cywilnych pozwala ponownie rozpoznać sprawę zakończoną prawomocnym orzeczeniem, jeżeli wystąpiły szczególne podstawy, na przykład nieważność postępowania, pozbawienie strony możności działania albo ujawnienie się nowych okoliczności i dowodów. Ustawodawca uznał, że w sprawach o wpis do księgi wieczystej taki mechanizm nie może działać, ponieważ podważałby pewność treści księgi i bezpieczeństwo obrotu nieruchomościami. Skutkiem przepisu jest to, że sąd wieczystoksięgowy odrzuci skargę o wznowienie postępowania jako niedopuszczalną z mocy ustawy, bez badania, czy podnoszone podstawy rzeczywiście zachodzą. Przepis nie pozbawia jednak zainteresowanych ochrony prawnej, lecz kieruje ich do innych, właściwych dla ksiąg wieczystych instrumentów.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 626[3] KPC znajduje zastosowanie we wszystkich sprawach prowadzonych w trybie postępowania wieczystoksięgowego, czyli w sprawach o wpis do księgi wieczystej, w tym o wpis prawa własności, użytkowania wieczystego, hipoteki, służebności, ostrzeżenia czy wzmianki, a także o wykreślenie takich praw. Obejmuje zarówno orzeczenia referendarza sądowego, jak i sądu rozpoznającego środki zaskarżenia w tym postępowaniu. Nie ma znaczenia, czy wniosek o wznowienie składa wnioskodawca, uczestnik postępowania, czy osoba, której prawa zostały wpisem dotknięte. Przepis dotyczy wyłącznie wznowienia; nie wyłącza natomiast zwykłych środków zaskarżenia przewidzianych w postępowaniu wieczystoksięgowym, takich jak skarga na orzeczenie referendarza czy apelacja od postanowienia sądu.

Przykład

Właściciel nieruchomości dowiaduje się, że w księdze wieczystej wpisano hipotekę na podstawie dokumentu, który jego zdaniem został sfałszowany, a postanowienie o wpisie jest już prawomocne. Rozważa złożenie skargi o wznowienie postępowania, powołując się na oparcie orzeczenia na podrobionym dokumencie. Ze względu na art. 626[3] KPC sąd wieczystoksięgowy taką skargę odrzuci, ponieważ w tym postępowaniu wznowienie jest ustawowo wyłączone. Właściciel powinien natomiast rozważyć drogę procesu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, w którym sąd bada materialnoprawną zasadność wpisu i przeprowadza pełne postępowanie dowodowe.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że skoro wznowienie jest wyłączone, to wadliwy wpis staje się nienaruszalny. Tak nie jest: treść księgi wieczystej można korygować w odrębnym procesie o uzgodnienie jej treści z rzeczywistym stanem prawnym, a przed uprawomocnieniem wpisu przysługują zwykłe środki zaskarżenia. Drugim nieporozumieniem jest mylenie wznowienia postępowania ze złożeniem nowego wniosku o wpis lub wykreślenie, które pozostaje dopuszczalne na zasadach ogólnych. Trzecim błędem jest zakładanie, że wyłączenie dotyczy także spraw procesowych związanych z nieruchomością - art. 626[3] KPC odnosi się wyłącznie do postępowania wieczystoksięgowego. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy wyborze właściwej drogi kwestionowania wpisu i przy zachowaniu terminów, warto skonsultować się z prawnikiem.