Art. 942.

Co stanowi przepis

Art. 942 KPC wyznacza moment i warunki podjęcia jednej z kluczowych czynności egzekucji z nieruchomości, czyli opisu i oszacowania. Zgodnie z jego treścią komornik dokonuje opisu i oszacowania zajętej nieruchomości dopiero po upływie terminu określonego w wezwaniu dłużnika do zapłaty długu. Druga, równie istotna przesłanka to wniosek wierzyciela - komornik nie przystępuje do tej czynności z urzędu, lecz działa na żądanie strony, która prowadzi egzekucję. Przepis łączy zatem element czasowy (upływ terminu z wezwania) z elementem wnioskowym (inicjatywa wierzyciela). Opis i oszacowanie służy ustaleniu stanu prawnego i faktycznego nieruchomości oraz jej wartości, co stanowi podstawę późniejszego wyznaczenia ceny wywołania w licytacji.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma z art. 942 KPC znajduje zastosowanie w toku egzekucji z nieruchomości, po dokonaniu zajęcia i po wezwaniu dłużnika do zapłaty dochodzonej należności. Dopóki termin wskazany w wezwaniu nie upłynie, dłużnik ma szansę dobrowolnie zaspokoić wierzyciela i uniknąć dalszych, kosztownych czynności egzekucyjnych. Po bezskutecznym upływie tego terminu droga do opisu i oszacowania jest otwarta, ale otwiera ją dopiero wniosek wierzyciela. Brak takiego wniosku oznacza, że postępowanie w praktyce zatrzymuje się na etapie zajęcia i nie posuwa się w stronę sprzedaży licytacyjnej. Przepis dotyczy każdej nieruchomości objętej zajęciem, niezależnie od jej charakteru, o ile prowadzona jest wobec niej egzekucja według przepisów o egzekucji z nieruchomości.

Przykład

Wierzyciel dysponujący tytułem wykonawczym opiewającym na kilkaset tysięcy złotych składa wniosek o wszczęcie egzekucji z lokalu należącego do dłużnika. Komornik dokonuje zajęcia i wzywa dłużnika, by w wyznaczonym terminie zapłacił dług pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania. Dłużnik nie reguluje należności ani nie zawiera z wierzycielem porozumienia, a termin z wezwania mija. Dopiero wtedy wierzyciel składa wniosek o opis i oszacowanie, a komornik przystępuje do tej czynności, powołując biegłego rzeczoznawcę w celu ustalenia wartości lokalu.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że po zajęciu nieruchomości komornik automatycznie przechodzi do dalszych czynności - art. 942 KPC wyraźnie wymaga wniosku wierzyciela. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie opisu i oszacowania ze sprzedażą nieruchomości; to jedynie czynność przygotowawcza, ustalająca stan i wartość przedmiotu egzekucji. Dłużnicy niekiedy sądzą, że częściowa wpłata dokonana po upływie terminu z wezwania blokuje czynność, podczas gdy o dalszym biegu postępowania decyduje przede wszystkim postawa wierzyciela i stan zadłużenia. Zdarza się także mylne założenie, że oszacowanie odpowiada cenie, za którą nieruchomość zostanie sprzedana, choć w licytacji obowiązują odrębne reguły ustalania ceny wywołania. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ przebieg egzekucji z nieruchomości zależy od wielu okoliczności konkretnego postępowania.