PrawMi

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 117.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • Orzecznictwo

§ 1.Uprawnionego do wzięcia udziału w czynności procesowej zawiadamia się o jej czasie i miejscu, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2.Czynności nie przeprowadza się, jeżeli osoba uprawniona nie stawiła się, a brak dowodu, że została o niej powiadomiona, oraz jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że niestawiennictwo wynikło z powodu przeszkód żywiołowych lub innych wyjątkowych przyczyn, a także wtedy, gdy osoba ta usprawiedliwiła należycie niestawiennictwo i wnosi o nieprzeprowadzanie czynności bez jej obecności, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2a.Usprawiedliwienie niestawiennictwa z powodu choroby oskarżonych, świadków, obrońców, pełnomocników i innych uczestników postępowania, których obecność była obowiązkowa lub którzy wnosili o dopuszczenie do czynności, będąc uprawnionymi do wzięcia w niej udziału, wymaga przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego niemożność stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie organu prowadzącego postępowanie, wystawionego przez lekarza sądowego.

§ 3.W razie niestawiennictwa strony, obrońcy lub pełnomocnika, których stawiennictwo jest obowiązkowe, czynności procesowej nie przeprowadza się, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 3a.Niestawiennictwo strony, która została należycie zawiadomiona o czynności procesowej, niezależnie od jego przyczyny, nie stoi na przeszkodzie przeprowadzeniu tej czynności, jeżeli stawił się jej obrońca lub pełnomocnik. Nie dotyczy to czynności, w której udział strony jest obowiązkowy.

§ 4.(uchylony)

§ 5.Przepisu § 2a nie stosuje się do osób pozbawionych wolności, których zasady usprawiedliwiania niestawiennictwa regulują odrębne przepisy.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

II Ka 571/15Sąd Okręgowy w Siedlcach

Kradzież mienia i obrona obligatoryjna – wyrok SO Siedlce

Fragment uzasadnienia

… iż jest osobą niewidomą, ma trudności z samodzielnym poruszaniem się koleją oraz sprawuje opiekę nad 80-letnią matką. Wskazane zarzuty stanowią obrazę art. 79 § 1 pkt 2 kpk , art. 117 § 2 kpk oraz przede wszystkim art. 6 kpk , tj. naruszenie naczelnej zasady procesu karnego jaką jest prawo oskarżonego do obrony. Podnosząc powyższe oskarżony wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania…
  • przestępstwo przeciwko mieniu
Czytaj orzeczenie
II AKa 77/15Sąd Apelacyjny w Poznaniu

Nadzwyczajne złagodzenie kary a obecność oskarżonego

Fragment uzasadnienia

… rozprawy. Tymczasem oskarżone M. S. (1) i H. C. nie zostały zawiadomione o terminach rozprawy, mających miejsce 20.01.14 r., 27.01.14 r. i 30.06.14 r. Przepis art. 117§2 k.p.k. wyraźnie stanowi, że czynności procesowej nie przeprowadza się m.in. wówczas, jeżeli osoba uprawniona nie stawiła się a brak dowodu, że została o niej powiadomiona. Skoro więc we wskazanych datach rozprawy brak było dowodu prawidłowego wezwania…
  • bezwzględny powód odwoławczy
  • kara
  • nadzwyczajne złagodzenie kary
  • środki zaskarżenia
Czytaj orzeczenie
II AKa 64/15Sąd Apelacyjny w Lublinie

Obowiązki obrońcy a prawo do obrony – wyrok SA Lublin

Fragment uzasadnienia

… obrazę art. 6 k.p.k. poprzez ograniczenie prawa do obrony i korzystania z pomocy obrońcy ustanowionego z wyboru, - obrazę art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. w zw. z art. 117 § 2a, 3 k.p.k. , polegającą na rozpoznaniu sprawy pod nieobecność oskarżonego w dniu 27 października 2008 r. w sytuacji gdy złożył on stosowne zaświadczenie na urzędowym druku stwierdzające niemożność udziału w rozprawie, - obrazę art. 390 k.p.k. polegającą na…
  • obrońca
Czytaj orzeczenie
II AKa 39/15Sąd Apelacyjny w Poznaniu

Nieobecność oskarżonego i ciąg przestępstw – SA Poznań

Fragment uzasadnienia

… w dniu 14 października 2014 r. rozprawy i zamknięcie przewodu sądowego pod nieobecność oskarżonego, pomimo że oskarżony, za pośrednictwem obrońcy, zgodnie z dyspozycją art. 117§2 i 3 k.p.k. , usprawiedliwił swoją nieobecność, przedkładając zaświadczenie o niemożności udziału w rozprawie, wystawione przez lekarza sądowego i wniósł o odroczenie rozprawy celem umożliwienia mu złożenia dalszych wyjaśnień, co stanowi bezwzględną…
  • bezwzględny powód odwoławczy
  • ciąg przestępstw
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 117: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 117 KPK reguluje zasady informowania osób uprawnionych o czasie i miejscu czynności procesowej. Zasadą jest, że osoba mająca prawo wziąć udział w takiej czynności powinna zostać o niej zawiadomiona, chyba że ustawa przewiduje inne rozwiązanie. Przepis określa również sytuacje, w których czynności nie należy przeprowadzać z powodu nieobecności osoby uprawnionej. Dotyczy to w szczególności braku dowodu zawiadomienia, uzasadnionego przypuszczenia, że nieobecność wynikała z przeszkód żywiołowych lub innych wyjątkowych przyczyn, a także należycie usprawiedliwionej nieobecności połączonej z wnioskiem o nieprzeprowadzanie czynności bez tej osoby. Artykuł odrębnie odnosi się do obowiązkowej obecności strony, obrońcy albo pełnomocnika oraz do usprawiedliwiania choroby.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 117 KPK stosuje się przy czynnościach procesowych, w których określona osoba jest uprawniona do udziału. Jeżeli nie ma dowodu, że taka osoba została zawiadomiona o czynności, co do zasady nie powinna ona zostać przeprowadzona. Taki sam skutek może wystąpić, gdy są podstawy do przyjęcia, że niestawiennictwo nastąpiło wskutek przeszkód żywiołowych lub innych wyjątkowych przyczyn. W przypadku choroby oskarżonego, świadka, obrońcy, pełnomocnika i innych wskazanych uczestników wymagane jest zaświadczenie lekarza sądowego potwierdzające niemożność stawienia się, jeżeli obecność była obowiązkowa albo osoba wnioskowała o dopuszczenie do czynności. Wobec osób pozbawionych wolności zasady usprawiedliwiania niestawiennictwa określają odrębne przepisy.

Przykład codziennego zastosowania

Świadek został zawiadomiony o terminie czynności procesowej, lecz w dniu jej przeprowadzenia zachorował i nie może się stawić. Jeżeli jego udział jest objęty sytuacją wskazaną w art. 117 § 2a KPK, usprawiedliwienie choroby wymaga zaświadczenia wystawionego przez lekarza sądowego. Gdy świadek prawidłowo usprawiedliwi nieobecność i wniesie o nieprzeprowadzanie czynności bez jego udziału, zastosowanie może mieć zasada z art. 117 § 2 KPK. Inaczej przedstawia się sytuacja strony należycie zawiadomionej, gdy na czynność stawił się jej obrońca lub pełnomocnik, o ile osobisty udział strony nie jest obowiązkowy.

Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu

Nie każda nieobecność automatycznie blokuje przeprowadzenie czynności procesowej. Art. 117 § 3a KPK wyraźnie przewiduje, że nieobecność należycie zawiadomionej strony nie stanowi przeszkody, gdy stawił się jej obrońca lub pełnomocnik, z wyjątkiem czynności wymagającej udziału tej strony. Błędem jest także traktowanie każdego zaświadczenia medycznego jako wystarczającego usprawiedliwienia w przypadkach objętych § 2a, ponieważ przepis wymaga zaświadczenia lekarza sądowego. Nie można również pomijać zastrzeżeń, że ustawa może stanowić inaczej, ponieważ artykuł przewiduje od nich wyjątki. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy trzeba zawiadomić osobę uprawnioną o czynności procesowej?

Tak, art. 117 § 1 KPK ustanawia zasadę zawiadamiania o czasie i miejscu czynności. Wyjątek może wynikać z ustawy.

Czy czynność można przeprowadzić bez dowodu zawiadomienia?

Co do zasady nie. Art. 117 § 2 KPK wskazuje brak dowodu powiadomienia jako przeszkodę do przeprowadzenia czynności.

Jak usprawiedliwić nieobecność z powodu choroby?

W przypadkach wskazanych w art. 117 § 2a KPK konieczne jest zaświadczenie lekarza sądowego potwierdzające niemożność stawienia się.

Czy nieobecność strony zawsze wstrzymuje czynność?

Nie. Jeżeli strona została należycie zawiadomiona, a stawił się jej obrońca lub pełnomocnik, czynność może zostać przeprowadzona, chyba że udział strony jest obowiązkowy.

Czy art. 117 KPK dotyczy osób pozbawionych wolności?

Przepis § 2a nie ma do nich zastosowania. Ich zasady usprawiedliwiania niestawiennictwa regulują odrębne przepisy.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 117
← Wróć do pełnej ustawy