PrawMi

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 12.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • Orzecznictwo

§ 1.W sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie z chwilą złożenia wniosku toczy się z urzędu. Organ ścigania poucza osobę uprawnioną do złożenia wniosku o przysługującym jej uprawnieniu.

§ 1a.Uzyskanie wniosku o ściganie należy do oskarżyciela. Jeżeli powodem uzyskania wniosku jest wyłącznie uprzedzenie przez sąd stron o możliwości zakwalifikowania czynu według innego przepisu prawnego, przewidującego ściganie na wniosek, uzyskanie wniosku o ściganie należy do sądu.

§ 2.W razie złożenia wniosku o ściganie niektórych tylko sprawców obowiązek ścigania obejmuje również inne osoby, których czyny pozostają w ścisłym związku z czynem osoby wskazanej we wniosku, o czym należy uprzedzić składającego wniosek. Przepisu tego nie stosuje się do najbliższych osoby składającej wniosek.

§ 3.Wniosek może być cofnięty w postępowaniu przygotowawczym za zgodą prokuratora, a w postępowaniu sądowym za zgodą sądu – aż do zamknięcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. W sprawach, w których akt oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny, cofnięcie wniosku po rozpoczęciu przewodu sądowego jest skuteczne, jeżeli nie sprzeciwi się temu oskarżyciel publiczny obecny na rozprawie lub posiedzeniu. Ponowne złożenie wniosku jest niedopuszczalne.

§ 4.W sprawie o przestępstwo z art. 190 § 1 Kodeksu karnego można wszcząć i prowadzić postępowanie pomimo niezłożenia wniosku o ściganie, jeżeli zachodzi duże prawdopodobieństwo, że niezłożenie wniosku wynika z obawy pokrzywdzonego przed odwetem albo jeżeli przemawia za tym interes społeczny. W takim przypadku postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia toczy się z urzędu.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

II Ka 249/13Sąd Okręgowy w Siedlcach

Pobicie i bójka w prawie karnym – wyrok SO w Siedlcach

Fragment uzasadnienia

… Węgrowie postanowieniem z dnia 21 września 2010 roku postępowanie karne wobec oskarżonego M. C. o czyn z art. 190 §1 kk umorzył na podstawie art. 17 §1 pkt 10 kpk w zw. z art. 12 §3 kpk z uwagi na cofnięcie wniosku o ściganie. Postanowienie to jest prawomocne. Po wydaniu tego postanowienia Sąd Rejonowy w Węgrowie przeprowadził postępowanie karne jedynie w stosunku do oskarżonych R. A. i P. K. i po rozpoznaniu sprawy…
  • przestępstwa przeciwko zdrowiu
Czytaj orzeczenie
II Ka 91/13Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu

Podpalenie a zniszczenie mienia – wyrok SO w Tarnobrzegu

Fragment uzasadnienia

… rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2013 roku rozpoznał sprawę Ł. P. oskarżonego o przestępstwa z art. 288§1kk w zw. z art. 12 kk , art. 288§1 kk w zw. z art. 294§1 kk w zw. z art. 12 kk i art. 242 §1 kk na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego i oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia 27.11.2012r. w sprawie II K 259/12 I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelacje oskarżonego Ł. P. i jego…
  • przestępstwa przeciwko mieniu
Czytaj orzeczenie
WK 2/16Wydział Odwoławczo-Kasacyjny

Kasacja w sprawie płk. G.C. - orzeczenie Sądu Najwyższego z 2016 r.

Fragment uzasadnienia

… art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. i art. 16 k.p.k., a także obrazę takich przepisów prawa procesowego jak: art. 398 k.p.k., art. 424 i art. 410 k.p.k., art. 12 k.p.k.; obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 197 § 1 k.k. oraz art. 197 § 2 k.k., a także błąd w ustaleniach faktycznych. 3 Natomiast prokurator zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu obrazę przepisów postępowania, tj. art. 442 § 1 k.p.k.…
Czytaj orzeczenie
III KK 452/15Wydział III

Oddalenie kasacji w sprawie przywłaszczenia - wyrok SN 2016

Fragment uzasadnienia

… ile nie nastąpiło przedawnienie karalności przestępstwa ściganego na wniosek (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2000 r., V KKN 29/00, LEX nr 45430). Jeżeli wniosek z art. 12 § 1 k.p.k. nie został złożony do rozpoczęcia przewodu sądowego lub okoliczności wskazujące na możliwość prowadzenia postępowania o przestępstwo „wnioskowe” ujawnione zostały nie w momencie składania zawiadomienia o przestępstwie, ale w…
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 12: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 12 KPK reguluje znaczenie wniosku o ściganie w sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek. Zgodnie z § 1 po złożeniu wniosku postępowanie toczy się z urzędu, czyli organ prowadzący sprawę prowadzi je dalej według zasad właściwych dla postępowania publicznego. Organ ścigania ma obowiązek pouczyć osobę uprawnioną o prawie do złożenia wniosku. Z § 1a wynika, że co do zasady wniosek o ściganie uzyskuje oskarżyciel, a wyjątek dotyczy sytuacji, gdy potrzeba uzyskania wniosku wynika wyłącznie z uprzedzenia stron przez sąd o możliwości przyjęcia innej kwalifikacji prawnej czynu. W takim przypadku wniosek uzyskuje sąd.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 12 KPK ma zastosowanie wtedy, gdy ustawa uzależnia ściganie określonego przestępstwa od wniosku osoby uprawnionej. Wniosek może wskazywać tylko niektórych sprawców, ale obowiązek ścigania może objąć także inne osoby, których czyny pozostają w ścisłym związku z czynem osoby wskazanej we wniosku. Składający wniosek powinien zostać o tym uprzedzony, przy czym rozszerzenie to nie dotyczy osób najbliższych dla składającego wniosek. Przepis określa również zasady cofnięcia wniosku: w postępowaniu przygotowawczym wymaga ono zgody prokuratora, a przed sądem zgody sądu. Cofnięcie jest możliwe do zamknięcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej, a ponowne złożenie wniosku po jego cofnięciu jest niedopuszczalne.

Przykład codziennego zastosowania

Osoba uprawniona składa wniosek o ściganie jednej osoby w sprawie należącej do kategorii przestępstw ściganych na wniosek. W toku postępowania ujawnia się, że z czynem tej osoby w ścisłym związku pozostawały czyny kolejnego sprawcy, który nie jest osobą najbliższą dla składającego wniosek. Po uprzedzeniu składającego wniosek organ może objąć ściganiem także tę drugą osobę, mimo że nie została ona pierwotnie wskazana. Jeżeli następnie składający zechce cofnąć wniosek na etapie przygotowawczym, skuteczność cofnięcia zależy od zgody prokuratora.

Częste nieporozumienia lub błędy

Złożenie wniosku nie oznacza, że osoba składająca wniosek samodzielnie prowadzi postępowanie lub decyduje o wszystkich jego dalszych czynnościach, ponieważ po jego złożeniu sprawa toczy się z urzędu. Nie należy też zakładać, że cofnięcie wniosku zawsze jest jednostronnie skuteczne, gdyż art. 12 § 3 KPK wymaga zgody właściwego organu. W sprawach, w których akt oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny, po rozpoczęciu przewodu sądowego znaczenie ma również brak sprzeciwu obecnego oskarżyciela publicznego. Art. 12 § 4 KPK przewiduje szczególne rozwiązanie w sprawie o przestępstwo z art. 190 § 1 Kodeksu karnego, gdy istnieje duże prawdopodobieństwo obawy przed odwetem albo przemawia za tym interes społeczny. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Co dzieje się po złożeniu wniosku o ściganie?

W sprawach wskazanych w art. 12 § 1 KPK postępowanie od chwili złożenia wniosku toczy się z urzędu.

Kto powinien uzyskać wniosek o ściganie?

Co do zasady wniosek uzyskuje oskarżyciel. Jeżeli konieczność jego uzyskania wynika wyłącznie z uprzedzenia stron przez sąd o możliwej innej kwalifikacji prawnej, wniosek uzyskuje sąd.

Czy wniosek przeciwko jednemu sprawcy obejmuje innych sprawców?

Może objąć także inne osoby, których czyny pozostają w ścisłym związku z czynem osoby wskazanej we wniosku. Nie dotyczy to osób najbliższych dla składającego wniosek.

Czy można cofnąć wniosek o ściganie?

Tak, ale wymaga to zgody prokuratora w postępowaniu przygotowawczym albo zgody sądu w postępowaniu sądowym. Ponowne złożenie cofniętego wniosku jest niedopuszczalne.

Czy można prowadzić sprawę bez wniosku o ściganie z art. 190 § 1 Kodeksu karnego?

Tak, gdy istnieje duże prawdopodobieństwo, że brak wniosku wynika z obawy przed odwetem, albo gdy przemawia za tym interes społeczny. Wówczas postępowanie toczy się z urzędu do prawomocnego zakończenia.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 12
← Wróć do pełnej ustawy