PrawMi

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 138.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • Orzecznictwo

Strona, a także osoba niebędąca stroną, której prawa zostały naruszone, nieprzebywająca w kraju ani w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, ma obowiązek wskazać adresata dla doręczeń w kraju lub w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej; w razie nieuczynienia tego pismo wysłane na ostatnio znany adres w kraju lub w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej albo, jeżeli adresu tego nie ma, załączone do akt sprawy uważa się za doręczone.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

II Ka 70/23Sąd powszechny

II Ka 70/23

Fragment uzasadnienia

… jest zgodne z obowiązującymi przepisami, albowiem opisana w niej sytuacja odnosi się do strony nie przebywającej w kraju ani w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej ( art. 138 kpk ). Natomiast w wypadku zmiany miejsca zamieszkania sytuację taką reguluje art. 139§1 kpk i obwiniony faktycznie, w trakcie postępowania międzyinstancyjnego, takie nowe miejsce zamieszkania wskazał, a już pierwsze pismo skierowane przez…
  • wykroczenie
Czytaj orzeczenie
VI Ka 309/22Sąd powszechny

VI Ka 309/22

Fragment uzasadnienia

… 1. Obrazy przepisów postępowania tj. art. 138 kpk , art. 116 kpk , art. 117§1 kpk w zw. z art. 374§1 kpk , art. 175§1 i2 kpk w zw. z art. 374§1 kpk , art. 6 kpk . ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny W rozpoznawanej sprawie oskarżony T. K. (1) podał adres do korespondencji, dla doręczeń w kraju tj. „ I. ul. (...) ” Sąd Rejonowy w Nowym…
  • obrońca
Czytaj orzeczenie
IV Ka 247/22Sąd Okręgowy w Świdnicy

IV Ka 247/22

Fragment uzasadnienia

… że przepisów § 2 i 3 oraz art. 133 § 3 k.p.k. nie stosuje się do doręczenia oskarżonemu zawiadomienia o pierwszym terminie rozprawy głównej. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 138 k.p.k. jedynie strona (niewątpliwie jest nią oskarżony), a także osoba niebędąca stroną, której prawa zostały naruszone, nieprzebywająca w kraju ani w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, ma obowiązek wskazać adresata dla doręczeń w kraju lub…
  • obrońca
Czytaj orzeczenie
II AKa 97/20Sąd Apelacyjny w Warszawie

II AKa 97/20

Fragment uzasadnienia

… decydowania, które z wniosków powinny być przeprowadzone w toku postępowania sądowego. 14. Zgodnie z treścią art. 138 k.p.k. strona, a także osoba niebędąca stroną, której prawa zostały naruszone, nieprzebywająca w kraju ani w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, ma obowiązek wskazać adresata dla doręczeń w kraju lub w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej; w razie nieuczynienia tego pismo wysłane na…
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 138: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 138 KPK nakłada obowiązek wskazania adresata dla doręczeń na stronę postępowania oraz na osobę niebędącą stroną, której prawa zostały naruszone. Obowiązek ten dotyczy osób nieprzebywających ani w Polsce, ani w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Wskazany adresat ma służyć odbieraniu pism w Polsce albo w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Przepis określa także skutek niewskazania takiego adresata: pismo wysłane na ostatnio znany adres w Polsce lub w państwie Unii Europejskiej uważa się za doręczone.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 138 KPK znajduje zastosowanie, gdy uczestnik objęty tym przepisem przebywa poza Polską i jednocześnie poza państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Nie chodzi wyłącznie o stronę postępowania, ponieważ norma obejmuje również osobę niebędącą stroną, jeżeli jej prawa zostały naruszone. Osoba taka powinna wskazać adresata dla doręczeń znajdującego się w Polsce albo w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Jeżeli nie poda adresata, organ może kierować pisma na ostatnio znany adres spełniający wskazane w przepisie kryteria. Gdy taki adres nie jest znany, pismo może zostać załączone do akt sprawy i również będzie uznane za doręczone.

Przykład codziennego zastosowania

Osoba, której prawa zostały naruszone w związku z postępowaniem karnym, wyjeżdża na stałe do państwa nienależącego do Unii Europejskiej. Nie jest stroną postępowania, ale chce otrzymywać kierowane do niej pisma. Zgodnie z art. 138 KPK powinna wskazać adresata dla doręczeń w Polsce albo w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Jeżeli tego nie zrobi, a organ zna jej wcześniejszy adres w Polsce, pismo wysłane na ten adres będzie traktowane jako doręczone. Jeżeli organ nie zna takiego adresu, może załączyć pismo do akt sprawy, co także wywoła skutek doręczenia.

Częste nieporozumienia lub błędy

Częstym błędem jest założenie, że pobyt za granicą zawsze pozwala oczekiwać doręczeń bez wskazania adresata. Art. 138 KPK dotyczy jednak szczególnie pobytu poza Polską i poza państwami Unii Europejskiej. Przepis nie stanowi, że pismo musi faktycznie dotrzeć do osoby przebywającej za granicą, aby wywołało skutek doręczenia w opisanej sytuacji. Istotne jest niewskazanie wymaganego adresata oraz wysłanie pisma na ostatnio znany właściwy adres albo załączenie go do akt, gdy takiego adresu nie ma. Nie należy też utożsamiać osoby niebędącej stroną z osobą całkowicie nieobjętą obowiązkiem, ponieważ przepis obejmuje ją wtedy, gdy jej prawa zostały naruszone.

W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kogo dotyczy obowiązek z art. 138 KPK?

Dotyczy strony postępowania oraz osoby niebędącej stroną, której prawa zostały naruszone, jeżeli nie przebywa ona w Polsce ani w innym państwie Unii Europejskiej.

Gdzie powinien znajdować się adresat dla doręczeń?

Adresat dla doręczeń powinien zostać wskazany w Polsce albo w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej.

Co się stanie, gdy nie wskażę adresata dla doręczeń?

Pismo wysłane na ostatnio znany adres w Polsce lub w państwie Unii Europejskiej uważa się za doręczone. Jeżeli takiego adresu nie ma, za doręczone uważa się pismo załączone do akt sprawy.

Czy art. 138 KPK dotyczy każdej osoby przebywającej za granicą?

Nie. Przepis odnosi się do osób, które nie przebywają ani w Polsce, ani w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej.

Czy osoba niebędąca stroną może mieć obowiązek wskazania adresata?

Tak, jeżeli jej prawa zostały naruszone i spełnia warunek dotyczący pobytu poza Polską oraz państwami Unii Europejskiej.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 138
← Wróć do pełnej ustawy