PrawMi

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 196.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • Orzecznictwo

§ 1.Nie mogą być biegłymi osoby wymienione w art. 178, 182 i 185 oraz osoby, do których odnoszą się odpowiednie przyczyny wyłączenia wymienione w art. 40 § 1 pkt 1–3 i 5, osoby powołane w sprawie w charakterze świadków, a także osoby, które były świadkiem czynu.

§ 2.Jeżeli ujawnią się przyczyny wyłączenia biegłego wymienione w § 1, wydana przez niego opinia nie stanowi dowodu, a na miejsce biegłego wyłączonego powołuje się innego biegłego.

§ 3.Jeżeli ujawnią się powody osłabiające zaufanie do wiedzy lub bezstronności biegłego albo inne ważne powody, powołuje się innego biegłego.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

II AKa 70/15Sąd Apelacyjny w Poznaniu

Udział w zorganizowanej grupie i narkotyki – SA Poznań

Fragment uzasadnienia

… kryteria, co narusza zasadę obiektywizmu i rzutuje na ocenę prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny zgromadzonego materiału dowodowego; ⚫ obrazę art. 196 § 3 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. , poprzez nie powołanie innego biegłego w sytuacji gdy w trakcie przesłuchania biegłych ujawniły się okoliczności osłabiające zaufanie do ich wiedzy i bezstronności biegłych, a ich opinia okazała się niejasna…
  • narkomania
  • przestępczość zorganizowana
Czytaj orzeczenie
IV Ka 222/15Sąd Okręgowy w Legnicy

Odpowiedzialność gwaranta i błąd co do prawa – wyrok SO

Fragment uzasadnienia

… O. , a tym samym wykluczyłoby zaistnienie skutku w postaci śmierci 32-letniego M. O. , 3. obrazę przepisu postępowania, a to przepisu art. 196 § 3 kpk polegającą na dopuszczeniu do opiniowania w charakterze biegłego z zakresu kominiarstwa P. K. , którego znajomość i związki z oskarżonym H. B. ujawnione po wydaniu pisemnej opinii osłabiły zaufanie do bezstronności tego biegłego, czego nie zbadał należycie Sąd I instancji…
  • błąd
  • gwarant
Czytaj orzeczenie
II Ka 380/14Sąd Okręgowy w Krośnie

Wniosek o ściganie i ciągłość rozprawy – wyrok SO

Fragment uzasadnienia

… od początku, już to z uwagi na znaczny upływ czasu od jej odroczenia tj. od 17 czerwca 2014 r. do 29 października 2014 r.; c) art. 196§1 kpk poprzez przesłuchanie W. F. (1) w postępowaniu przygotowawczym w charakterze biegłego, a następnie przed Sądem w charakterze świadka, podczas gdy nie może być biegłym osoba występująca w charakterze świadka, w zw. z tym opinia wydana przez tą osobę nie może stanowić dowodu w sprawie…
  • pokrzywdzony
  • rozprawa
  • świadkowie
Czytaj orzeczenie
V Ka 179/13Sąd Okręgowy w Koszalinie

Pobicie z użyciem niebezpiecznych przedmiotów jako chuligańskie

Fragment uzasadnienia

… w tym celu posiedzenie przez Sądem, z udziałem przedstawiciela ustawowego oraz biegłego sądowego oraz jednokrotne przesłuchanie świadka; - obrazę art. 196 § 3 k.p.k. w zw. z art. 185 a k.p.k. i art. 185 b k.p.k. , poprzez udział w przesłuchaniu w/w małoletnich poniżej 15 roku życia biegłej psycholog E. T. , która w związku z tym, iż miała już wcześniej kontakt pozasądowy ze świadkami (w związku z czynem dotyczącym…
  • przestępstwa przeciwko zdrowiu
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 196: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 196 KPK określa, kiedy dana osoba nie może pełnić roli biegłego w postępowaniu karnym. Zgodnie z § 1 wyłączone są osoby wskazane w art. 178, 182 i 185 KPK, osoby objęte odpowiednimi przyczynami wyłączenia wymienionymi w art. 40 § 1 pkt 1-3 i 5 KPK, a także osoby powołane w tej sprawie jako świadkowie. Biegłym nie może być również osoba, która była świadkiem czynu będącego przedmiotem sprawy. Przepis odróżnia więc funkcję biegłego, który wydaje opinię wymagającą wiedzy specjalnej, od roli świadka przekazującego informacje o własnych spostrzeżeniach. W § 2 ustawodawca wskazuje skutek ujawnienia przyczyny wyłączenia: opinia wydana przez taką osobę nie stanowi dowodu, a należy powołać innego biegłego.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 196 KPK stosuje się przy powoływaniu biegłego oraz wtedy, gdy przeszkoda do pełnienia tej funkcji zostanie ujawniona już po wydaniu opinii. Znaczenie ma nie tylko formalne wskazanie osoby jako świadka w tej samej sprawie, lecz także sam fakt, że osoba była świadkiem czynu. Przepis obejmuje również sytuacje, w których do biegłego odnoszą się odpowiednie przyczyny wyłączenia wskazane w art. 40 § 1 pkt 1-3 i 5 KPK. Jeżeli taka przyczyna zostanie stwierdzona, organ procesowy nie może traktować wydanej opinii jako dowodu i powinien powołać inną osobę. § 3 przewiduje ponadto powołanie innego biegłego, gdy wystąpią powody osłabiające zaufanie do jego wiedzy albo bezstronności lub inne ważne powody.

Przykład zastosowania

W sprawie o uszkodzenie samochodu organ prowadzący postępowanie chce uzyskać opinię dotyczącą przebiegu zdarzenia i zakresu szkody. Osoba rozważana jako biegły widziała jednak sam moment zdarzenia, a jej relacja może mieć znaczenie dla ustalenia faktów. Na podstawie art. 196 § 1 KPK nie powinna ona zostać biegłym, ponieważ była świadkiem czynu. Gdyby mimo tego wydała opinię, po ujawnieniu tej okoliczności opinia nie stanowiłaby dowodu, a należałoby powołać innego biegłego.

Częste nieporozumienia lub błędy

Częstym błędem jest założenie, że każda opinia sporządzona przez powołanego biegłego zachowuje wartość dowodową niezależnie od później wykrytych okoliczności. Art. 196 § 2 KPK wyraźnie przewiduje, że opinia osoby wyłączonej nie stanowi dowodu. Nie należy też utożsamiać wyłączenia biegłego z oceną, że jego wiedza zawodowa jest niewystarczająca, ponieważ § 1 dotyczy wskazanych przeszkód do pełnienia funkcji. Inna jest sytuacja z § 3, który pozwala powołać innego biegłego także wtedy, gdy zaufanie do wiedzy lub bezstronności dotychczasowego biegłego zostało osłabione albo istnieją inne ważne powody. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kto nie może być biegłym według art. 196 KPK?

Nie mogą nim być między innymi osoby wskazane w art. 178, 182 i 185 KPK, osoby objęte odpowiednimi przyczynami wyłączenia oraz świadkowie w tej samej sprawie. Wyłączona jest też osoba, która była świadkiem czynu.

Czy opinia wyłączonego biegłego jest dowodem?

Nie. Jeżeli ujawni się przyczyna wyłączenia wskazana w art. 196 § 1 KPK, wydana opinia nie stanowi dowodu.

Co dzieje się po wyłączeniu biegłego?

Na miejsce wyłączonego biegłego powołuje się innego biegłego. Wynika to wprost z art. 196 § 2 KPK.

Czy biegłego można zmienić bez formalnej przyczyny wyłączenia?

Tak, art. 196 § 3 KPK pozwala powołać innego biegłego, gdy istnieją powody osłabiające zaufanie do jego wiedzy lub bezstronności albo inne ważne powody.

Czy świadek czynu może jednocześnie wydać opinię jako biegły?

Nie. Art. 196 § 1 KPK wyłącza z roli biegłego osobę, która była świadkiem czynu.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 196
← Wróć do pełnej ustawy