Co dokładnie stanowi przepis
Art. 202 KPK reguluje skład biegłych wydających opinię o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego oraz zakres wymaganych ustaleń tej opinii. Sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, powołuje w tym celu co najmniej dwóch biegłych lekarzy psychiatrów. Jeżeli psychiatrzy złożą taki wniosek, do wydania opinii można powołać także biegłego albo biegłych innych specjalności. W sprawach dotyczących zaburzeń preferencji seksualnych przepis wymaga ponadto powołania biegłego lekarza seksuologa. Art. 202 KPK przewiduje również, że biegli nie mogą pozostawać w małżeństwie ani w innym stosunku mogącym powodować uzasadnione wątpliwości co do ich samodzielności.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis ma zastosowanie, gdy potrzebna jest opinia o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego. Z jego treści wynika, że właściwy organ zależy od etapu sprawy: w postępowaniu przygotowawczym działa prokurator, a przed sądem decyzję podejmuje sąd. Opinia musi odnosić się zarówno do poczytalności oskarżonego w chwili popełnienia zarzucanego czynu, jak i do jego aktualnego stanu zdrowia psychicznego. Powinna szczególnie wskazywać, czy aktualny stan pozwala oskarżonemu uczestniczyć w postępowaniu oraz samodzielnie i rozsądnie prowadzić obronę. W razie potrzeby opinia ma zawierać także stwierdzenia dotyczące okoliczności wskazanych w art. 93b Kodeksu karnego.
Przykład codziennego zastosowania
W sprawie karnej pojawia się potrzeba ustalenia stanu zdrowia psychicznego oskarżonego. Prokurator w postępowaniu przygotowawczym powołuje więc co najmniej dwóch lekarzy psychiatrów, aby wydali opinię. Jeżeli psychiatrzy uznają, że dla jej sporządzenia potrzebna jest wiedza z innej dziedziny, mogą wnioskować o udział dodatkowego biegłego właściwej specjalności. Gdy zakres opinii obejmuje zaburzenia preferencji seksualnych, do jej wydania powinien zostać powołany również lekarz seksuolog.
Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu
Art. 202 KPK nie przewiduje wydania opinii o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego przez jednego psychiatrę, ponieważ wymaga powołania co najmniej dwóch takich biegłych. Nie należy też utożsamiać tej opinii wyłącznie z oceną poczytalności w chwili czynu, gdyż przepis wymaga także ustalenia aktualnego stanu zdrowia psychicznego. Istotne jest odrębne wskazanie, czy oskarżony może brać udział w postępowaniu i prowadzić obronę samodzielnie oraz rozsądnie. Wątpliwości dotyczące samodzielności biegłych mogą być istotne, jeżeli pozostają oni w małżeństwie lub innym stosunku wskazanym w przepisie. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
