Co dokładnie stanowi przepis
Art. 205 KPK pozwala wezwać specjalistów do udziału w określonych czynnościach procesowych, jeżeli ich przeprowadzenie wymaga wykonania czynności technicznych. Przepis jako przykłady wskazuje pomiary, obliczenia, wykonanie zdjęć oraz utrwalanie śladów. Udział specjalisty może dotyczyć oględzin, przesłuchania przeprowadzanego na odległość przy użyciu urządzeń technicznych, eksperymentu, ekspertyzy, zatrzymania rzeczy albo przeszukania. Ustawodawca posługuje się zwrotem „w szczególności”, dlatego wymienione czynności techniczne nie wyczerpują wszystkich możliwych działań specjalisty. Art. 205 KPK reguluje też możliwość odebrania przyrzeczenia od specjalisty, który nie jest funkcjonariuszem organów procesowych, oraz obowiązek opisania jego udziału w protokole.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis ma zastosowanie wtedy, gdy dana czynność procesowa wymaga praktycznych działań technicznych pomocnych dla jej prawidłowego przeprowadzenia lub utrwalenia. Nie wystarcza samo ogólne przekonanie, że obecność dodatkowej osoby byłaby użyteczna, ponieważ art. 205 KPK wiąże wezwanie specjalisty z potrzebą wykonania czynności technicznych. Specjalista może zostać wezwany do udziału w czynności, a przepis nie określa odrębnego trybu jego powołania jako biegłego. Jeżeli specjalista nie jest funkcjonariuszem organów procesowych, przed rozpoczęciem czynności można odebrać od niego przyrzeczenie o sumiennym i bezstronnym wykonaniu obowiązków. Złożenie przyrzeczenia ma charakter możliwy, co wynika z użycia przez przepis słów „można wezwać” do jego złożenia.
Przykład zastosowania w codziennej sytuacji
Podczas oględzin miejsca zdarzenia organ procesowy chce wykonać szczegółowe zdjęcia i utrwalić widoczne ślady. Może w tym celu wezwać specjalistę, ponieważ art. 205 § 1 KPK wprost wymienia wykonywanie zdjęć i utrwalanie śladów jako przykłady czynności technicznych. Jeżeli specjalista nie jest funkcjonariuszem organu procesowego, przed rozpoczęciem pracy może złożyć przewidziane w ustawie przyrzeczenie. W protokole oględzin należy następnie podać jego dane wskazane w art. 205 § 3 KPK oraz opisać rodzaj i zakres wykonanych przez niego czynności.
Częste nieporozumienia lub błędy
Częstym błędem jest utożsamianie każdego specjalisty z biegłym, choć art. 205 KPK mówi o udziale specjalisty przy czynnościach technicznych, a nie o wydawaniu opinii. Nie należy także zakładać, że przyrzeczenie odbiera się od każdego specjalisty, ponieważ § 2 dotyczy wyłącznie osoby niebędącej funkcjonariuszem organów procesowych i przewiduje taką możliwość, a nie bezwzględny obowiązek. Innym błędem jest pomijanie w protokole informacji o tym, co konkretnie wykonał każdy specjalista. Art. 205 § 3 KPK wymaga wskazania imion i nazwisk, specjalności, miejsca zamieszkania, miejsca pracy, stanowiska oraz rodzaju i zakresu czynności każdego specjalisty. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
