Co dokładnie stanowi przepis
Art. 31 KPK reguluje właściwość miejscową sądu, czyli wskazuje, na obszarze którego sądu sprawa powinna być rozpoznana. Zasadą z § 1 jest właściwość sądu, w którego okręgu popełniono przestępstwo. Decydujące znaczenie ma więc miejsce popełnienia przestępstwa, a nie na przykład miejsce zamieszkania uczestnika postępowania. § 2 przewiduje szczególną regułę dla przestępstwa popełnionego na polskim statku wodnym albo powietrznym, jeżeli nie można zastosować zasady podstawowej. W takiej sytuacji właściwy jest sąd macierzystego portu statku.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 31 KPK stosuje się przy ustalaniu, który sąd jest właściwy miejscowo do rozpoznania konkretnej sprawy karnej. W typowej sytuacji należy ustalić, w okręgu jakiego sądu doszło do popełnienia przestępstwa, i ten sąd będzie właściwy na podstawie § 1. Reguła dotycząca polskiego statku wodnego lub powietrznego ma zastosowanie tylko wtedy, gdy właściwości nie da się ustalić według § 1. Przepis obejmuje również sytuację, w której przestępstwo popełniono w okręgach kilku sądów. Zgodnie z § 3 właściwy jest wówczas sąd, w którego okręgu najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.
Przykład codziennego zastosowania
Przestępstwo zostało popełnione częściowo w okręgu jednego sądu, a częściowo w okręgu drugiego sądu. Nie można więc wskazać tylko jednego okręgu jako miejsca całego czynu. Postępowanie przygotowawcze najpierw wszczęto w okręgu pierwszego z tych sądów. Na podstawie art. 31 § 3 KPK to właśnie ten sąd jest właściwy miejscowo do rozpoznania sprawy. Gdyby natomiast przestępstwo popełniono na polskim statku powietrznym i nie można było zastosować § 1, należałoby ustalić sąd macierzystego portu statku.
Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu
Błędem jest przyjęcie, że o właściwości miejscowej zawsze decyduje miejsce zamieszkania oskarżonego, pokrzywdzonego albo świadka. Art. 31 KPK jako zasadę wskazuje okręg, w którym popełniono przestępstwo. Nie należy też pomijać warunku z § 2, ponieważ reguła dotycząca statku ma charakter szczególny i działa wtedy, gdy § 1 nie może mieć zastosowania. W sprawach obejmujących okręgi kilku sądów przepis nie pozostawia swobodnego wyboru sądu, lecz wiąże właściwość z miejscem najwcześniejszego wszczęcia postępowania przygotowawczego. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
