Co dokładnie stanowi przepis
Art. 359 KPK określa przypadki, w których rozprawa jest niejawna. Oznacza to, że publiczność nie może uczestniczyć w takim posiedzeniu sądu na zasadach właściwych dla rozpraw jawnych. Przepis obejmuje przede wszystkim rozprawę dotyczącą wniosku prokuratora o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy oraz o zastosowanie środka zabezpieczającego. Dotyczy także spraw o pomówienie lub znieważenie, przy czym w tych sprawach pokrzywdzony może złożyć wniosek, aby rozprawa odbywała się jawnie.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Pierwsza sytuacja wskazana w art. 359 KPK zachodzi wtedy, gdy prokurator występuje z wnioskiem o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i jednocześnie o zastosowanie środka zabezpieczającego. Przepis nie mówi o każdej sprawie, w której pojawia się kwestia stanu psychicznego osoby, lecz konkretnie o rozprawie dotyczącej takiego wniosku prokuratora. Druga sytuacja obejmuje sprawy o pomówienie albo znieważenie. W tych sprawach niejawność wynika bezpośrednio z treści przepisu. Ustawodawca przewidział jednak wyjątek zależny od woli pokrzywdzonego, który może wnioskować o jawne przeprowadzenie rozprawy.
Przykład w codziennej sytuacji
Prokurator może skierować do sądu wniosek o umorzenie postępowania wobec osoby, która dopuściła się czynu, lecz w czasie jego popełnienia była niepoczytalna. Jeżeli wraz z tym wnioskiem prokurator żąda zastosowania środka zabezpieczającego, rozprawa dotycząca sprawy będzie niejawna na podstawie art. 359 KPK. Inny przykład dotyczy osoby, która twierdzi, że została publicznie pomówiona przez sąsiada. Co do zasady rozprawa w takiej sprawie jest niejawna, ale pokrzywdzony może złożyć wniosek o jej jawność.
Częste nieporozumienia lub błędy
Niejawność rozprawy nie oznacza, że sprawa nie jest rozpoznawana przez sąd ani że strony są pozbawione udziału w postępowaniu. Art. 359 KPK odnosi się do jawności wobec publiczności, a nie do samego prowadzenia postępowania. Błędem byłoby również przyjęcie, że każda sprawa o znieważenie lub pomówienie musi pozostać niejawna niezależnie od stanowiska pokrzywdzonego, ponieważ przepis wyraźnie dopuszcza jego wniosek o jawność. Nie należy też utożsamiać wniosku o umorzenie z powodu niepoczytalności ze zwykłym umorzeniem postępowania, gdyż art. 359 KPK wskazuje szczególną sytuację połączoną z żądaniem zastosowania środka zabezpieczającego. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
