Co dokładnie stanowi przepis
Art. 38 KPK reguluje sposób rozstrzygania sporu o właściwość między sądami. Chodzi o sytuację, w której sądy nie są zgodne co do tego, który z nich powinien prowadzić daną sprawę karną. Zasadą jest, że spór ostatecznie rozstrzyga sąd wyższego rzędu, właściwy ze względu na siedzibę sądu, który pierwszy wszczął spór. Przepis wskazuje też szczególne reguły dla sporów między sądem rejonowym a sądem okręgowym oraz dla sporów z udziałem sądu apelacyjnego. Spór między sądem rejonowym i sądem okręgowym rozstrzyga sąd apelacyjny, natomiast spór między sądem apelacyjnym a innym sądem powszechnym rozstrzyga Sąd Najwyższy.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 38 KPK ma zastosowanie wtedy, gdy powstanie rzeczywisty spór o właściwość między sądami. Właściwość oznacza w tym kontekście uprawnienie i obowiązek konkretnego sądu do rozpoznania sprawy, wynikające z reguł postępowania karnego. Przepis nie rozstrzyga sam, który sąd jest właściwy w każdej sprawie, lecz wskazuje organ uprawniony do zakończenia sporu między sądami. Znaczenie ma także to, który sąd pierwszy wszczął spór, ponieważ według jego siedziby ustala się co do zasady właściwy sąd wyższego rzędu. Rozstrzygnięcie sporu jest ostateczne, co oznacza, że art. 38 KPK nie przewiduje dalszego rozstrzygania tej samej kwestii przez kolejny sąd w tym trybie.
Przykład codziennego zastosowania
Załóżmy, że akt oskarżenia trafia do sądu rejonowego, lecz ten uznaje, że sprawę powinien rozpoznać inny sąd. Drugi sąd nie podziela tego stanowiska i również uważa się za niewłaściwy do prowadzenia postępowania. Powstaje wtedy spór o właściwość, który powinien zostać rozstrzygnięty w trybie przewidzianym w art. 38 KPK przez właściwy sąd wyższego rzędu. Do czasu jego zakończenia oba sądy mogą podejmować czynności niecierpiące zwłoki, jeżeli ich odłożenie mogłoby utrudnić postępowanie lub narazić jego cel na niepowodzenie.
Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu
Art. 38 KPK nie oznacza, że w czasie sporu postępowanie zawsze zostaje całkowicie wstrzymane. Paragraf 2 wyraźnie pozwala każdemu z sądów podejmować czynności niecierpiące zwłoki. Nie każda czynność procesowa będzie jednak miała taki charakter, dlatego przepis nie daje podstawy do prowadzenia całej sprawy mimo nierozstrzygniętego sporu. Błędem byłoby również przyjęcie, że każdy spór rozstrzyga ten sam sąd, ponieważ art. 38 KPK odmiennie wskazuje właściwość sądu apelacyjnego i Sądu Najwyższego. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
