Co dokładnie stanowi przepis
Art. 386 KPK określa obowiązki przewodniczącego rozprawy wobec oskarżonego, który uczestniczy w rozprawie głównej. Po przedstawieniu zarzutów oskarżenia przewodniczący ma pouczyć oskarżonego o prawie do składania wyjaśnień, odmowy ich składania albo odmowy odpowiedzi na pytania. Pouczenie obejmuje także prawo składania wniosków dowodowych oraz konsekwencje nieskorzystania z tego uprawnienia. Następnie przewodniczący pyta oskarżonego, czy przyznaje się do zarzucanego czynu, czy chce złożyć wyjaśnienia i jakie wyjaśnienia zamierza złożyć. Po przesłuchaniu oskarżonego przewodniczący informuje go również o prawie zadawania pytań osobom przesłuchiwanym oraz składania wyjaśnień odnoszących się do każdego dowodu.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 386 § 1 i 2 KPK stosuje się wtedy, gdy oskarżony bierze udział w rozprawie głównej. Przepis wiąże kolejność określonych czynności z przedstawieniem zarzutów oskarżenia oraz z przesłuchaniem oskarżonego. Pouczenia służą temu, aby oskarżony wiedział, z jakich uprawnień może korzystać podczas postępowania przed sądem. Artykuł 386 § 3 KPK przewiduje ponadto odpowiednie stosowanie tych zasad do oskarżonego, który po raz pierwszy stawi się na kolejnej rozprawie głównej. Odpowiednie stosowanie oznacza, że także taki oskarżony powinien otrzymać informacje dostosowane do sytuacji procesowej wynikającej z jego późniejszego udziału w rozprawie.
Przykład codziennego zastosowania
Oskarżony stawia się na rozprawie głównej, na której przewodniczący przedstawia mu zarzuty oskarżenia. Następnie przewodniczący informuje go, że może złożyć wyjaśnienia, odmówić ich złożenia albo nie odpowiadać na pytania, a także zgłaszać wnioski dowodowe. Oskarżony może wtedy oświadczyć, czy przyznaje się do czynu i czy chce przedstawić własną wersję wydarzeń. Po jego przesłuchaniu może zadawać pytania przesłuchiwanym osobom oraz odnieść się w wyjaśnieniach do przeprowadzanych dowodów.
Częste nieporozumienia lub błędy
Art. 386 KPK nie nakłada na oskarżonego obowiązku przyznania się do zarzucanego czynu ani obowiązku składania wyjaśnień. Samo pytanie przewodniczącego o przyznanie się i wyjaśnienia jest elementem procedury wskazanej w przepisie. Błędem jest także utożsamianie prawa zadawania pytań z obowiązkiem aktywnego uczestniczenia w przesłuchaniu każdej osoby. Przepis mówi również o wnioskach dowodowych, dlatego nie należy pomijać informacji o konsekwencjach nieskorzystania z tego uprawnienia. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
