PrawMi

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 402.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • Orzecznictwo

§ 1.Jeżeli przewodniczący, zarządzając przerwę, oznaczy jednocześnie czas i miejsce dalszego ciągu rozprawy, osoby obecne na rozprawie przerwanej, których obecność była obowiązkowa, są obowiązane stawić się w nowym terminie bez wezwania. Przepis art. 285 stosuje się odpowiednio. Osoby uprawnione do stawiennictwa nie muszą być zawiadamiane o nowym terminie, nawet jeśli nie uczestniczyły w rozprawie przerwanej.

§ 1a.Oskarżonego, którego obecność jest obowiązkowa, nie wzywa się w sytuacjach określonych w art. 376 lub art. 377, jeżeli okres przerwy uniemożliwia jego wezwanie oraz stawienie się na rozprawę po przerwie.

§ 2.Rozprawę przerwaną prowadzi się po przerwie w dalszym ciągu, a od początku – jeżeli skład sądu uległ zmianie albo sąd uzna to za konieczne.

§ 2a.Jeżeli w sprawie rozpoznawanej w składzie wieloosobowym zmianie z przyczyn losowych lub z powodu przeszkód prawnych uległ jeden z członków składu, rozprawę przerwaną można prowadzić po przerwie w dalszym ciągu, jeżeli nie zagraża to prawidłowości orzekania w sprawie.

§ 3.W razie przekroczenia terminu przerwy rozprawę uważa się za odroczoną.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

II AKa 270/12Sąd Apelacyjny w Warszawie

Zmiana składu sądu a nieważność rozprawy – SA Warszawa

Fragment uzasadnienia

… głównej w dniu 23 czerwca 2008 r. jednego z członków składu sądzącego, który brał następnie udział w wyrokowaniu i na zaniechaniu przez Sąd I instancji, z naruszenie przepisu art. 402 § 2 k.p.k. , prowadzenia rozprawy przerwanej od początku w dniu 10 lipca 2008 r., pomimo, że skład sądu uległ zmianie. Na podstawie art. 427 § 1 i 3 oraz art. 437 § 1 k.p.k. prokurator wniósł w konsekwencji o uchylenie zaskarżonego orzeczenia…
  • bezwzględny powód odwoławczy
  • skład sądu
Czytaj orzeczenie
II AKa 118/12Sąd Apelacyjny w Białymstoku

Prawo do obrony a nieobecność jednego obrońcy – wyrok SA

Fragment uzasadnienia

… rozprawy w dniach 22 lutego 2012 r. , 8 marca 2012 r. i 11 kwietnia 2012 r. Wobec czego nie sposób uznać by doszło do obrazy art. 117 § 2 k.p.k. Sąd postąpił zgodnie z art. 402 § 1 k.p.k. Przewodnicząca określiła czas i miejsce dalszego ciągu rozprawy, a osoby obecne na rozprawie przerwanej były obowiązane stawić się w nowym terminie bez wezwania. Skoro adw. A. D. na rozprawie w dniu 10 lutego 2012 r. działał z substytucji…
  • obrońca
Czytaj orzeczenie
III UK 78/10Wydział III

Odszkodowanie za pogorszenie stanu zdrowia - wyrok SN 2011

Fragment uzasadnienia

… cywilnym, wyrok może być wydany jedynie przez sędziów, przed którymi odbyła się rozprawa poprzedzająca bezpośrednio jego wydanie; inaczej niż jest to np. w postępowaniu karnym (art. 402 § 2 k.p.k. i art. 404 § 2 k.p.k.) w postępowaniu cywilnym wszystkie czynności procesowe prowadzące do rozstrzygnięcia sprawy, dokonywane przed rozprawą poprzedzającą bezpośrednio wydanie wyroku, mogą być dokonane przez innych sędziów niż ci…
Czytaj orzeczenie
II PZP 11/09Wydział II

Nieważność postępowania po wyłączeniu roszczeń w sprawie pracy

Fragment uzasadnienia

… Sąd Okręgowy – w przepisach kodeksu postępowania cywilnego nie została zawarta zasada niezmienności (utrwalenia) składu sądu, jak to czyni w odniesieniu do postępowania karnego art. 402 § 2 k.p.k. Poszczególne czynności mogą być zatem podjęte przez sąd w zmienionym składzie, byleby ten skład pozostał składem właściwym w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania 12 cywilnego do rozpoznania danej sprawy. Zmiana składu sądu…
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 402: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 402 KPK reguluje skutki zarządzenia przerwy w rozprawie karnej oraz sposób jej dalszego prowadzenia. Jeżeli przewodniczący jednocześnie wskaże czas i miejsce dalszego ciągu rozprawy, osoby obecne, których obecność była obowiązkowa, muszą stawić się w nowym terminie bez odrębnego wezwania. W takiej sytuacji odpowiednio stosuje się art. 285 KPK, a osoby uprawnione do stawiennictwa nie muszą być zawiadamiane o nowym terminie, również gdy nie uczestniczyły w rozprawie przerwanej. Przepis przewiduje też szczególną regułę dotyczącą oskarżonego, którego obecność jest obowiązkowa, oraz określa, kiedy rozprawa jest kontynuowana, a kiedy należy ją prowadzić od początku.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 402 KPK ma zastosowanie wtedy, gdy przewodniczący zarządza przerwę w rozprawie. Dla powstania obowiązku stawienia się bez wezwania konieczne jest równoczesne oznaczenie czasu i miejsca dalszego ciągu rozprawy. Reguła ta dotyczy osób obecnych na rozprawie przerwanej, jeżeli ich obecność była obowiązkowa. Paragraf 1a odnosi się do przypadków wskazanych w art. 376 lub art. 377 KPK, gdy długość przerwy uniemożliwia wezwanie oskarżonego i jego stawienie się po przerwie. Co do zasady rozprawa po przerwie toczy się dalej, lecz po zmianie składu sądu albo gdy sąd uzna to za konieczne, prowadzi się ją od początku.

Przykład zastosowania

Przewodniczący zarządza przerwę w rozprawie i od razu podaje obecnym, że dalszy ciąg odbędzie się w konkretnym dniu oraz w określonej sali. Oskarżony, którego obecność jest obowiązkowa, był obecny na rozprawie, dlatego powinien stawić się po przerwie bez otrzymania nowego wezwania. Po wznowieniu postępowania sąd co do zasady kontynuuje rozprawę od miejsca, w którym została przerwana. Jeżeli jednak w składzie wieloosobowym jeden z członków składu zmienił się z przyczyn losowych lub przeszkód prawnych, kontynuacja jest możliwa tylko wtedy, gdy nie zagrozi prawidłowości orzekania.

Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu

Samo zarządzenie przerwy nie oznacza automatycznie obowiązku stawienia się bez wezwania, ponieważ art. 402 § 1 KPK wymaga także wskazania czasu i miejsca dalszego ciągu rozprawy. Nie należy również utożsamiać osób, których obecność była obowiązkowa, z każdą osobą uprawnioną do stawiennictwa, ponieważ przepis różnie opisuje ich sytuację procesową. Zmiana składu sądu zasadniczo prowadzi do rozpoczęcia rozprawy od początku, ale art. 402 § 2a KPK wprowadza ograniczony wyjątek dla składu wieloosobowego i określonych przyczyn zmiany jednego członka składu. Przekroczenie terminu przerwy powoduje, że rozprawę uważa się za odroczoną, a nie nadal jedynie za przerwaną. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy po przerwie w rozprawie zawsze dostanę nowe wezwanie?

Nie zawsze. Osoba obecna, której obecność była obowiązkowa, ma stawić się bez wezwania, jeżeli przewodniczący wskazał czas i miejsce dalszego ciągu rozprawy.

Czy rozprawa po przerwie zaczyna się od początku?

Co do zasady nie, ponieważ jest prowadzona dalej. Od początku prowadzi się ją po zmianie składu sądu albo gdy sąd uzna to za konieczne.

Co się dzieje po przekroczeniu terminu przerwy?

Zgodnie z art. 402 § 3 KPK rozprawę uważa się wtedy za odroczoną.

Czy zmiana jednego sędziego zawsze wymaga rozpoczęcia rozprawy od początku?

W składzie wieloosobowym możliwa jest kontynuacja po zmianie jednego członka z przyczyn losowych lub przeszkód prawnych. Nie może to jednak zagrażać prawidłowości orzekania.

Czy oskarżony zawsze musi być wzywany po przerwie?

Art. 402 § 1a KPK przewiduje wyjątek w sytuacjach określonych w art. 376 lub art. 377 KPK, gdy okres przerwy uniemożliwia wezwanie i stawienie się oskarżonego.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 402
← Wróć do pełnej ustawy