Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
Aktualizacja: 19 sierpnia 2026
Jeżeli kasację wniesiono na niekorzyść oskarżonego, Sąd Najwyższy może zastosować środek zapobiegawczy, chyba że oskarżony był uniewinniony.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… tytułu niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania jest oparta na zasadzie ryzyka. W związku z powyższym, o ile nie zachodzą żadne przesłanki egzoneracyjne wymienione w art. 533 § 1 KPK , nie można „wartościować” wyroków uniewinniających, zaś ocena niewątpliwej niesłuszności aresztowania dokonywana jest w takich sytuacjach właśnie przez pryzmat prawomocnego rozstrzygnięcia”. Na tle powyżej wskazanych okoliczności…
Fragment uzasadnienia
… art. 362 Kodeksu cywilnego stosuje się odpowiednio. Zatem możliwość miarkowania odszkodowania z powodu przyczynienia się wnioskodawcy dotyczy innych sytuacji niż wymienione w art. 533 § 1 k.p.k. ponieważ w wypadkach tam wskazanych roszczenie o odszkodowanie i zadośćuczynienie w ogóle nie przysługuje. Jak już wskazano (punkt 4) Sąd I instancji trafnie uznał, że zachowanie K. Z. w początkowym etapie postępowania za zamierzone…
Fragment uzasadnienia
… tytułu niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania jest oparta na zasadzie ryzyka. W związku z powyższym, o ile nie zachodzą żadne przesłanki egzoneracyjne wymienione w art. 533 § 1 kpk , nie można „wartościować” wyroków uniewinniających, zaś ocena niewątpliwej niesłuszności aresztowania dokonywana jest w takich sytuacjach właśnie przez pryzmat prawomocnego rozstrzygnięcia.” (por. także wyrok SA w Szczecinie z dnia…
Fragment uzasadnienia
… 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U.97.89.555) - komentarz do art. 552 kpk). W związku z powyższym, o ile nie zachodzą żadne przesłanki egzoneracyjne wymienione w art. 533 § 1 k.p.k. , nie można "wartościować" wyroków uniewinniających, zaś ocena niewątpliwej niesłuszności skazania dokonywana jest w takich sytuacjach właśnie przez pryzmat ostatecznego prawomocnego rozstrzygnięcia (patrz wyrok SN z 29.04.2015 r., sygn.…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 533: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 533 KPK reguluje szczególne uprawnienie Sądu Najwyższego na etapie postępowania kasacyjnego. Zgodnie z jego treścią, jeżeli kasację wniesiono na niekorzyść oskarżonego, Sąd Najwyższy może zastosować środek zapobiegawczy. Przepis wprowadza jednocześnie wyraźne ograniczenie: takiej możliwości nie ma, gdy oskarżony został uniewinniony. Norma ma zatem charakter uprawniający, a nie nakazujący - użyto sformułowania "może", co oznacza, że decyzja należy do oceny sądu i zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Przepis nie tworzy nowego katalogu środków zapobiegawczych, lecz odsyła do tych, które kodeks przewiduje w części ogólnej.
Pierwszą przesłanką jest to, aby w sprawie została wniesiona kasacja, a więc nadzwyczajny środek zaskarżenia od prawomocnego orzeczenia. Drugą przesłanką jest kierunek tego środka - kasacja musi być wniesiona na niekorzyść oskarżonego, czyli zmierzać do pogorszenia jego sytuacji procesowej. Trzecim elementem jest przesłanka negatywna: art. 533 KPK wyłącza stosowanie środka zapobiegawczego wobec osoby, która została uniewinniona. Uprawnienie przysługuje samemu Sądowi Najwyższemu jako sądowi rozpoznającemu kasację, a więc dotyczy okresu, w którym sprawa znajduje się na etapie kasacyjnym. Zastosowanie środka wymaga przy tym uwzględnienia ogólnych reguł dotyczących środków zapobiegawczych, w tym ich celu polegającego na zabezpieczeniu prawidłowego toku postępowania.
Sąd odwoławczy prawomocnie skazał oskarżonego na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Prokurator, uznając rozstrzygnięcie za rażąco łagodne, wnosi kasację na niekorzyść tej osoby, domagając się surowszej reakcji karnej. W takiej sytuacji Sąd Najwyższy, dostrzegając na przykład ryzyko utrudniania postępowania lub ukrywania się, może na podstawie art. 533 KPK zastosować środek zapobiegawczy. Gdyby jednak wcześniejsze orzeczenie było wyrokiem uniewinniającym, a kasacja zmierzała do jego wzruszenia, zastosowanie środka zapobiegawczego byłoby wyłączone wprost przez treść przepisu.
Pierwszym błędem jest odczytywanie art. 533 KPK jako automatycznego skutku wniesienia kasacji na niekorzyść - przepis daje jedynie możliwość, a nie obowiązek działania. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie środka zapobiegawczego wyłącznie z tymczasowym aresztowaniem, podczas gdy kodeks przewiduje także środki o charakterze wolnościowym. Trzecim błędem jest pomijanie zastrzeżenia dotyczącego osoby uniewinnionej, które ma charakter bezwzględny i nie podlega ocenie celowościowej. Zdarza się również mylne przekonanie, że uprawnienie z art. 533 KPK przysługuje sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie, tymczasem przepis wyraźnie odnosi się do Sądu Najwyższego. Wreszcie nie należy zakładać, że zastosowanie środka przesądza o wyniku kasacji, ponieważ służy on zabezpieczeniu toku postępowania, a nie ocenie zasadności zarzutów.
W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnego postępowania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Uprawnienie przysługuje Sądowi Najwyższemu jako sądowi rozpoznającemu kasację. Przepis nie przyznaje takiej kompetencji innym sądom na tym etapie.
Nie. Art. 533 KPK dotyczy wyłącznie kasacji wniesionej na niekorzyść oskarżonego, czyli zmierzającej do pogorszenia jego sytuacji procesowej.
Jeżeli oskarżony został uniewinniony, Sąd Najwyższy nie może zastosować wobec niego środka zapobiegawczego, nawet gdy kasacja została wniesiona na jego niekorzyść.
Nie, przepis posługuje się słowem "może", co oznacza uprawnienie, a nie obowiązek. Decyzja zależy od oceny okoliczności sprawy.
Nie. Art. 533 KPK mówi ogólnie o środku zapobiegawczym, a kodeks przewiduje także środki nieizolacyjne, mniej dolegliwe dla oskarżonego.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 533