PrawMi

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 55.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • Orzecznictwo

§ 1.Pokrzywdzony, o którym mowa w art. 330 § 2 zdanie trzecie, w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o postanowieniu prokuratora nadrzędnego o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia, może wnieść akt oskarżenia do sądu, dołączając po jednym odpisie dla każdego oskarżonego oraz dla prokuratora. Przepis art. 488 § 2 stosuje się odpowiednio. Przepisów art. 339 § 3 pkt 3a i art. 396a nie stosuje się.

§ 2.Akt oskarżenia wniesiony przez pokrzywdzonego powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata, radcę prawnego albo radcę Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, z zachowaniem warunków określonych w § 2b, art. 332 i art. 333 § 1.

§ 2a.O wniesieniu aktu oskarżenia zawiadamia się innych pokrzywdzonych znanych sądowi.

§ 2b.Do aktu oskarżenia załącza się zawiadomienie, o którym mowa w § 1, wraz z odpisem postanowienia prokuratora nadrzędnego wydanego na podstawie art. 330 § 2.

§ 3.Inny pokrzywdzony tym samym czynem może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej przyłączyć się do postępowania.

§ 4.Do sprawy wszczętej na podstawie aktu oskarżenia wniesionego przez oskarżyciela posiłkowego może w każdym czasie wstąpić prokurator, stając się oskarżycielem publicznym. Postępowanie toczy się wówczas z oskarżenia publicz- nego, a pokrzywdzony, który wniósł akt oskarżenia, korzysta z praw oskarżyciela posiłkowego, o którym mowa w art. 54. Cofnięcie aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego jest dopuszczalne jedynie za zgodą pokrzywdzonego, który wniósł akt oskarżenia, a w razie przyłączenia się do postępowania pokrzywdzonego, o którym mowa w § 3 – również tego pokrzywdzonego.

§ 5.Prokurator, który nie wstąpił do sprawy jako oskarżyciel publiczny, może do niej wstąpić jako uczestnik postępowania, jeżeli uzna, że wymaga tego ochrona praworządności lub interes społeczny; w takim wypadku prokuratorowi przysługują prawa strony, przy czym stosuje się do niego odpowiednio przepisy art. 48, art. 425 § 3 zdanie drugie, art. 425 § 4, art. 427 § 2 i art. 431 § 2. Ilekroć przepisy określają porządek zadawania pytań, zabierania głosu lub wykonywania innych praw, prokurator korzysta z tych praw bezpośrednio po oskarżycielu.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

II K 55/15Sąd Okręgowy w Koszalinie

Umorzenie sprawy karnej za spóźniony subsydiarny akt oskarżenia

Fragment uzasadnienia

… Okręgowy zważył, co następuje. W przedmiotowej sprawie konieczne stało się umorzenie postępowania z uwagi na brak skargi uprawnionego oskarżyciela. W myśl art.55§1 k.p.k. w razie powtórnego wydania postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania w wypadku, o którym mowa w art.330§2 , pokrzywdzony może w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o postanowieniu wnieść akt oskarżenia do sądu (…). Wskazać…
  • umorzenie postępowania
Czytaj orzeczenie
II Ka 224/15Sąd Okręgowy w Krośnie

Subsydiarny akt oskarżenia po terminie – wyrok SO w Krośnie

Fragment uzasadnienia

… określonych w art. 17 §1 pkt 9 kpk , w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z treścią art. 55 § 1 kpk pokrzywdzony może w terminie miesiąca od powiadomienia go o ponownym postanowieniu Prokuratora o odmowie wszczęcia lub umorzenia postępowania, wnieść akt oskarżenia do Sądu. Podkreślić należy, że miesięczny termin określony w art. 55 §1 kpk jest…
  • bezwzględny powód odwoławczy
  • subsydiarny akt oskarżenia
Czytaj orzeczenie
II AKa 270/13Sąd Apelacyjny w Gdańsku

Termin instrukcyjny w lustracji – wyrok SA w Gdańsku

Fragment uzasadnienia

… przyjąć, że termin powyższy został wskazany niewystarczająco precyzyjnie. Nie można również stwierdzić podobieństwa terminu określonego w ustawie o IPN z terminem przewidzianym art. 55 § 1 k.p.k. , gdy o braku takiego podobieństwa i odmienności terminu prekluzyjnego zawartego w art. 55 § 1 k.p.k. decyduje wspomniany wyżej kontekst uregulowania, a więc treść art. 56 § 2 k.p.k. , która wprost nakazuje traktować ten termin…
  • postępowanie odwoławcze
Czytaj orzeczenie
II Kz 48/13Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu

Termin subsydiarnego aktu oskarżenia – ważne orzeczenie SO

Fragment uzasadnienia

… M. S. i A. S. nie mogą brać udziału w postępowaniu karnym jako oskarżyciele posiłkowi (albowiem ich akt oskarżenia złożony został po terminie), a w konsekwencji na mocy art. 55§1 kpk w zw. z art. 17§1 pkt 9 kpk Sąd umorzył postępowanie karne przeciwko oskarżonej A. H. (z powodu braku skargi uprawnionego oskarżyciela). Powyższe postanowienie zaskarżył w całości zażaleniem pełnomocnik subsydiarnego oskarżyciela posiłkowego…
  • subsydiarny akt oskarżenia
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 55: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 55 KPK reguluje tzw. subsydiarny akt oskarżenia, czyli sytuację, w której to pokrzywdzony, a nie prokurator, wnosi sprawę karną do sądu. Zgodnie z § 1 uprawnienie to przysługuje pokrzywdzonemu, o którym mowa w art. 330 § 2 zdanie trzecie, a więc temu, którego zażalenie na odmowę wszczęcia lub umorzenie postępowania nie doprowadziło do skierowania sprawy do sądu przez oskarżyciela publicznego. Termin na wniesienie aktu oskarżenia wynosi miesiąc od doręczenia zawiadomienia o postanowieniu prokuratora nadrzędnego utrzymującym w mocy zaskarżone postanowienie. Paragraf 2 wprowadza przymus profesjonalny: pismo musi być sporządzone i podpisane przez adwokata, radcę prawnego albo radcę Prokuratorii Generalnej RP, z zachowaniem wymogów z art. 332 i art. 333 § 1 oraz z załącznikami wskazanymi w § 2b. Dalsze jednostki redakcyjne przewidują zawiadomienie innych pokrzywdzonych (§ 2a), możliwość ich przyłączenia się do postępowania (§ 3) oraz zasady wstąpienia prokuratora do sprawy (§ 4 i § 5).

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie dopiero po wyczerpaniu drogi zaskarżenia decyzji kończącej postępowanie przygotowawcze w trybie przewidzianym w art. 330 KPK. Konieczne jest zatem, aby wcześniej zapadło postanowienie o odmowie wszczęcia albo o umorzeniu postępowania, a następnie by kontrola instancyjna i ponowna decyzja prokuratora nadrzędnego zamknęły drogę oskarżenia publicznego. Miesięczny termin z § 1 liczy się od doręczenia zawiadomienia o tym rozstrzygnięciu i ma charakter zawity, co oznacza, że jego uchybienie zamyka możliwość skutecznego wniesienia aktu oskarżenia. Do aktu oskarżenia dołącza się odpisy dla każdego oskarżonego i dla prokuratora oraz dokumenty wskazane w § 2b. Jeżeli tym samym czynem pokrzywdzonych jest więcej osób, mogą one przyłączyć się do sprawy aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej.

Przykład

Osoba, która zawiadomiła o oszustwie na jej szkodę, otrzymuje postanowienie o umorzeniu śledztwa i skutecznie je zaskarża. Prokurator ponownie umarza postępowanie, a prokurator nadrzędny utrzymuje to rozstrzygnięcie w mocy, o czym pokrzywdzony zostaje zawiadomiony. W ciągu miesiąca od doręczenia tego zawiadomienia pokrzywdzony zwraca się do adwokata, który sporządza i podpisuje subsydiarny akt oskarżenia, dołącza odpisy dla oskarżonego i prokuratora oraz odpis postanowienia prokuratora nadrzędnego. Jeżeli w toku sprawy prokurator uzna, że powinien wstąpić do postępowania jako oskarżyciel publiczny, postępowanie toczy się z oskarżenia publicznego, a pokrzywdzony korzysta z praw oskarżyciela posiłkowego z art. 54 KPK.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że pokrzywdzony może sam napisać i podpisać akt oskarżenia - § 2 wyraźnie tego nie dopuszcza. Mylące bywa też liczenie terminu od daty wydania postanowienia zamiast od doręczenia zawiadomienia. Nie jest również trafne założenie, że po wstąpieniu prokuratora pokrzywdzony traci wpływ na sprawę: zgodnie z § 4 cofnięcie aktu oskarżenia wymaga jego zgody, a przy przyłączeniu się innego pokrzywdzonego z § 3 - także zgody tej osoby. Warto pamiętać, że prokurator może wstąpić do sprawy również wyłącznie jako uczestnik postępowania z prawami strony (§ 5). W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ terminy i wymogi formalne z art. 55 KPK są rygorystyczne.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Ile czasu mam na wniesienie subsydiarnego aktu oskarżenia?

Miesiąc od doręczenia zawiadomienia o postanowieniu prokuratora nadrzędnego utrzymującym w mocy zaskarżone postanowienie. Termin ten jest zawity i jego przekroczenie zamyka drogę do sądu.

Czy mogę sam napisać subsydiarny akt oskarżenia?

Nie. Zgodnie z art. 55 § 2 KPK pismo musi sporządzić i podpisać adwokat, radca prawny albo radca Prokuratorii Generalnej RP.

Co musi być dołączone do takiego aktu oskarżenia?

Po jednym odpisie dla każdego oskarżonego oraz dla prokuratora, a także zawiadomienie z § 1 wraz z odpisem postanowienia prokuratora nadrzędnego wydanego na podstawie art. 330 § 2 KPK.

Czy inny pokrzywdzony może dołączyć do sprawy?

Tak. Pokrzywdzony tym samym czynem może przyłączyć się do postępowania aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej.

Czy prokurator może przejąć sprawę wszczętą przez pokrzywdzonego?

Tak, może w każdym czasie wstąpić do sprawy jako oskarżyciel publiczny. Cofnięcie aktu oskarżenia wymaga wtedy zgody pokrzywdzonego, który go wniósł.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 55
← Wróć do pełnej ustawy