Art. 142.

Art. 142 Kodeksu pracy reguluje możliwość ustalenia indywidualnego rozkładu czasu pracy na wniosek pracownika. Przepis stanowi, że pracownik może złożyć pracodawcy wniosek, zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej, o ustalenie indywidualnego rozkładu czasu pracy w ramach systemu czasu pracy, do którego jest przypisany. Oznacza to, że pracownik sam może zaproponować sposób, w jaki rozkłada swoje godziny pracy, pod warunkiem, że mieści się to w ogólnie obowiązujących u pracodawcy zasadach dotyczących czasu pracy. Wniosek taki jest więc narzędziem do większej elastyczności zatrudnienia z szerszym uwzględnieniem potrzeb indywidualnych pracownika. Przepis nie nakłada obowiązku na pracodawcę przyjęcia takiego wniosku, lecz jedynie umożliwia jego rozpatrzenie. Zatem pracodawca ma możliwość, a nie obowiązek, dostosowania harmonogramu pracy zgodnie z propozycją pracownika.

Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy pracownik chce zmienić lub dostosować swój czas pracy w ramach obowiązującego go systemu czasu pracy. System czasu pracy to sposób organizacji godzin pracy, mogący obejmować m.in. system podstawowy, równoważny czy zadaniowy. Art. 142 odnosi się do sytuacji, w których pracownik chce indywidualnie skorygować rozkład godzin pracy, na przykład aby lepiej pogodzić obowiązki zawodowe z innymi zobowiązaniami, ale wciąż w granicach obowiązujących norm i zasad. Przepis wymaga, żeby wniosek miał formę pisemną lub elektroniczną, co ma zapewnić jego formalną poprawność i ułatwić dokumentowanie.

Przykładem zastosowania tego przepisu może być pracownik zatrudniony w systemie godzinowym 8 godzin dziennie, 5 dni w tygodniu, który na wniosek składa elektroniczny formularz do działu kadr, prosząc o rozłożenie pracy tak, by rozpoczynać ją wcześniej i kończyć wcześniej, co umożliwi mu odbiór dzieci ze szkoły. Jeśli pracodawca pozytywnie rozpatrzy ten wniosek i ustali indywidualny rozkład czasu pracy, pracownik będzie realizował swoje obowiązki według nowego harmonogramu, jednak nadal w ramach obowiązującego systemu pracy.

Częstym nieporozumieniem przy stosowaniu Art. 142 KP jest traktowanie go jako automatycznego prawa do ustalenia dowolnego czasu pracy. Pracownik musi pamiętać, że indywidualny rozkład musi mieścić się w ramach systemu czasu pracy obowiązującego w firmie i wymaga akceptacji pracodawcy. Ponadto, złożenie wniosku w innej formie niż wskazane w przepisie może skutkować jego nieważnością. Kolejnym błędem jest brak wyraźnego rozróżnienia między ustawowym systemem czasu pracy a indywidualnym rozkładem, który jest jedynie wewnętrzną organizacją pracy danego pracownika. W sprawach indywidualnych mogą wystąpić różne szczególne okoliczności, dlatego wskazane jest zasięgnięcie porady prawnika, aby wyjaśnić wątpliwości i ustalić możliwe rozwiązania zgodne z przepisami.