Art. 1864 Kodeksu pracy wyraźnie precyzuje obowiązki pracodawcy wobec pracownika powracającego z określonych rodzajów urlopów związanych z opieką nad dzieckiem. Przepis wskazuje, że po zakończeniu urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego, urlopu ojcowskiego oraz urlopu wychowawczego pracodawca ma obowiązek dopuścić pracownika do pracy na dotychczas zajmowanym stanowisku. Jeśli z ważnych przyczyn nie jest to możliwe, należy udostępnić pracownikowi stanowisko równorzędne, które powinno być nie mniej korzystne pod względem warunków zatrudnienia, niż to, które miałby pracownik, gdyby nie korzystał z urlopu. Wprowadzona regulacja ma na celu ochronę praw pracowniczych i wsparcie rodziców w łączeniu życia zawodowego z opieką nad dzieckiem.
Przepis znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacjach, gdy pracownik korzystał z wyliczonych w nim urlopów rodzinnych i wychowawczych. Oznacza to, że dotyczy on powrotu do pracy po przerwie wynikającej z przepisów prawnych, gwarantujących prawo do opieki nad dzieckiem oraz ochronę zatrudnienia na czas tej opieki. Pracodawca nie może odmówić dopuszczenia pracownika do pracy na wskazanym stanowisku bez ważnej przyczyny. W przypadku, gdy zwolnione stanowisko uległo likwidacji lub powierzeniu innej osobie, jego równorzędna alternatywa musi zapewniać przynajmniej takie same lub lepsze warunki pracy i płacy niż te, które obowiązywałyby, gdyby pracownik nie korzystał z urlopu. Ograniczeniem jest jednak konieczność faktycznej niemożliwości powrotu na poprzednie stanowisko.
Przykładowo, pracownica, która skorzystała z urlopu macierzyńskiego oraz urlopu rodzicielskiego, wraca po ich zakończeniu do firmy, w której wcześniej zajmowała stanowisko specjalisty ds. obsługi klienta. Pracodawca ma obowiązek przyjąć ją z powrotem do pracy na to stanowisko. Jeśli w międzyczasie doszło do restrukturyzacji i jej dotychczasowe stanowisko zostało zlikwidowane, pracodawca powinien zaproponować jej inne stanowisko, które jest równorzędne, na przykład specjalistę ds. wsparcia klienta, które zapewnia porównywalne warunki zatrudnienia. Tylko w takim przypadku spełniony jest wymóg przepisu, dający pracownikowi zapewnienie stabilności zatrudnienia.
Często popełnianym błędem jest interpretowanie przepisu na korzyść pracodawcy przez próby przypisywania równorzędnego stanowiska, które w rzeczywistości wiąże się z gorszymi warunkami zatrudnienia lub niższą płacą. Inne nieporozumienie występuje, gdy pracodawca wymusza na pracowniku powrót do pracy na stanowisko niższego szczebla lub całkowicie odmienne, bez zachowania kryterium równorzędności. Ponadto zdarzają się sytuacje, gdy po zakończeniu urlopu pracownik nie zostaje dopuszczony do pracy w czasie określonym w umowie lub przepisach, co jest sprzeczne z art. 1864 KP. Przepis ten stanowi istotną ochronę prawa do powrotu do pracy zgodnie z warunkami sprzed urlopu i wszelkie odstępstwa od tego wymagają szczególnej uwagi. W przypadku wątpliwości co do konkretnych praw i obowiązków po zakończeniu urlopów rodzicielskich warto skonsultować się z prawnikiem, który pomoże właściwie ocenić sytuację i znaleźć odpowiednie rozwiązanie zgodne z prawem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.