Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Art. 22^1c.

§ 1.Jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników lub innych osób lub ochrony mienia, pracodawca może wprowadzić kontrolę trzeźwości pracowników. Zmiana wymienionego rozporządzenia została ogłoszona w Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2.

§ 2.Kontrola trzeźwości nie może naruszać godności oraz innych dóbr osobistych pracownika.

§ 3.Kontrola trzeźwości jest przeprowadzana przez pracodawcę w sposób ustalony zgodnie z § 10, uwzględniający wymagania wynikające z przepisów wydanych na podstawie art. 22^1g.

§ 4.Kontrola trzeźwości obejmuje badanie przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego za pomocą urządzenia posiadającego ważny dokument potwierdzający jego kalibrację lub wzorcowanie.

§ 5.Badanie, o którym mowa w § 4, polega na stwierdzeniu braku obecności alkoholu w organizmie pracownika albo obecności alkoholu wskazującej na stan po użyciu alkoholu albo stan nietrzeźwości w rozumieniu art. 46 ust. 2 albo 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2023 r. poz.

2151). Za równoznaczne ze stwierdzeniem braku obecności alkoholu w organizmie pracownika uznaje się przypadki, w których zawartość alkoholu nie osiąga lub nie prowadzi do osiągnięcia wartości właściwych dla stanu po użyciu alkoholu

§ 6.Pracodawca przetwarza informacje o dacie, godzinie i minucie badania, o którym mowa w § 4, oraz jego wyniku wskazującym na stan po użyciu alkoholu albo stan nietrzeźwości wyłącznie w przypadku, gdy jest to niezbędne do zapewnienia ochrony dóbr, o których mowa w § 1, i przechowuje te informacje w aktach osobowych pracownika przez okres nieprzekraczający roku od dnia ich zebrania.

§ 7.W przypadku zastosowania kary upomnienia, kary nagany lub kary pieniężnej pracodawca przechowuje informacje, o których mowa w § 6, w aktach osobowych pracownika do czasu uznania kary za niebyłą zgodnie z art. 113.

§ 8.W przypadku, w którym informacje, o których mowa w § 6, mogą stanowić lub stanowią dowód w postępowaniu prowadzonym na podstawie prawa, a pracodawca jest stroną tego postępowania lub powziął wiadomość o wytoczeniu powództwa lub wszczęciu postępowania, okres, o którym mowa w § 6, ulega przedłużeniu do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.

§ 9.Po upływie okresów, o których mowa w § 6, 7 lub 8, informacje, o których mowa w § 6, podlegają usunięciu.

§ 10.Wprowadzenie kontroli trzeźwości, grupę lub grupy pracowników objętych kontrolą trzeźwości i sposób przeprowadzania kontroli trzeźwości, w tym rodzaj urządzenia wykorzystywanego do kontroli, czas i częstotliwość jej przeprowadzania, ustala się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy.

§ 11.O wprowadzeniu kontroli trzeźwości, o którym mowa w § 10, pracodawca informuje pracowników w sposób przyjęty u danego pracodawcy nie później niż 2 tygodnie przed rozpoczęciem jej przeprowadzania.

§ 12.W związku z zatrudnieniem pracownika objętego kontrolą trzeźwości pracodawca przekazuje temu pracownikowi przed dopuszczeniem go do pracy informacje, o których mowa w § 10, w postaci papierowej lub elektronicznej.

Wyjaśnienie przepisu

Przepis art. 22¹c Kodeksu pracy określa, w jakich sytuacjach i na jakich zasadach pracodawca może wprowadzić kontrolę trzeźwości pracowników. Przepis stanowi, że kontrola może być ustanowiona wyłącznie gdy jest to niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników lub innych osób albo ochrony mienia. Kontrola ta musi być przeprowadzana w sposób określony w układzie zbiorowym pracy, regulaminie pracy albo obwieszczeniu, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem lub nie ma obowiązku ustalania regulaminu. O sposobie, czasie i częstotliwości badania, a także o urządzeniach używanych przy kontroli regulacja musi być jasna i znana pracownikom.

Przepis stosuje się, kiedy istnieje realne i uzasadnione zagrożenie dla życia, zdrowia lub mienia, które może być zapobiegnięte przez sprawdzenie trzeźwości personelu. Nie dotyczy to więc dowolnego, swobodnego wprowadzania kontroli, lecz sytuacji szczególnych, wymagających ochrony interesów ogólnych. Założeniem jest również ochrona dóbr osobistych pracowników: kontrola nie może naruszać ich godności ani innych praw osobistych.

W praktyce może to oznaczać, że na przykład w zakładzie produkcyjnym, gdzie obsługiwane są maszyny, pracodawca może zdecydować o rutynowych badaniach trzeźwości pracowników z grupy szczególnie narażonej na ryzyko wypadków. Pracownicy muszą zostać poinformowani o wprowadzeniu kontroli co najmniej dwa tygodnie wcześniej oraz o szczegółach badania. Kontrola odbywa się za pomocą aparatu elektronicznego, który jest prawidłowo skalibrowany. Wyniki badania są dokumentowane, lecz dane te podlegają ścisłemu reżimowi ochrony i mogą być przechowywane tylko przez określony czas.

Częstym błędem jest przekraczanie przez pracodawcę zakresu kontroli, np. wprowadzanie jej bez jasnego uzasadnienia lub naruszanie prywatności pracowników. Innym problemem jest brak właściwego poinformowania pracowników o zasadach działania i skutkach kontroli. Nierzadko też pracodawcy pomijają wymogi dotyczące czasu przechowywania danych lub formy ich przekazywania. Warto pamiętać, że art. 22¹c KP nakłada obowiązek dopasowania kontroli do potrzeb ochrony oraz do przepisów szczegółowych wydanych na podstawie art. 22¹g KP. W przypadku indywidualnych wątpliwości dotyczących stosowania tej normy dobrze jest zasięgnąć porady prawnej.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy pracodawca może wprowadzić kontrolę trzeźwości?

Kontrolę trzeźwości można wprowadzić tylko wtedy, gdy jest to niezbędne do ochrony życia, zdrowia pracowników lub innych osób albo mienia.

Jak pracownicy zostają poinformowani o kontroli trzeźwości?

Pracodawca musi poinformować pracowników o wprowadzeniu kontroli nie później niż dwa tygodnie przed jej rozpoczęciem, zgodnie z obowiązującymi u niego zasadami.

Jakie urządzenia można używać do kontroli trzeźwości?

Do kontroli stosuje się urządzenia niewymagające badania laboratoryjnego, które posiadają ważny dokument potwierdzający kalibrację lub wzorcowanie.

Czy kontrola trzeźwości może naruszać godność pracownika?

Nie, kontrola trzeźwości nie może naruszać godności ani innych dóbr osobistych pracownika, co jest zapewnione w przepisie.

Jak długo pracodawca może przechowywać dane z kontroli trzeźwości?

Informacje o badaniu i jego wynikach mogą być przechowywane najdłużej przez rok w aktach osobowych, z możliwością przedłużenia w przypadku postępowania prawnego.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Co oznacza ten artykuł?

Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.

Zapytaj AI

← Wróć do pełnej ustawy