Art. 253.

Art. 253 Kodeksu pracy wprowadza istotną normę ograniczającą swobodę stron w zawieraniu ugód. Przepis zakazuje zawierania ugód, które byłyby sprzeczne z obowiązującym prawem lub zasadami współżycia społecznego. Oznacza to, że nawet jeśli strony chcą rozstrzygnąć spór czy uregulować stosunki pracy na mocy ugody, ich postanowienia nie mogą naruszać przepisów prawa ani powszechnie akceptowanych norm etyczno-społecznych. Ugoda jest więc dopuszczalna tylko w zakresie, w jakim mieści się w granicach prawa i moralności społecznej. Celem tego przepisu jest ochrona porządku prawnego oraz przeciwdziałanie zawieraniu porozumień mogących być nieuczciwymi lub szkodliwymi dla stron lub innych podmiotów.

Przepis znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy pracownik i pracodawca dążą do zawarcia ugody, np. kończącej spór dotyczący stosunku pracy, rozwiązującej konflikt lub regulującej inne kwestie związane z zatrudnieniem. Jeśli treść ugody zawiera postanowienia sprzeczne z obowiązującymi normami, ugoda taka jest niedopuszczalna i może zostać odrzucona. Dotyczy to zarówno postanowień niezgodnych z ustawami, jak i tych, które naruszają zasady współżycia społecznego, czyli ogólne standardy uczciwości, porządku społecznego i dobrej wiary. Ten zakaz ma charakter bezwzględny, co oznacza, że jego naruszenie powoduje nieważność ugody.

Przykładem zastosowania artykułu 253 KP może być sytuacja, gdy strony chcą zawrzeć ugodę dotyczącą rozwiązania umowy o pracę z pominięciem ustawowych okresów wypowiedzenia lub wyłączeniem obowiązkowych świadczeń pracowniczych. Jeśli ugoda przewiduje odstąpienie od praw gwarantowanych przez prawo pracy lub przewiduje działania sprzeczne z dobrymi obyczajami, jest ona niedopuszczalna i nieważna. Pracownik, który przystąpi do takiej ugody, powinien wiedzieć, że jej postanowienia nie mają mocy prawnej i może dochodzić swych praw na drodze prawnej.

Częstym nieporozumieniem przy stosowaniu art. 253 KP jest przekonanie stron, że mogą w dowolny sposób kształtować swoje stosunki umowne w ramach ugody, licząc na swobodę umów. Tymczasem norma wyraźnie ogranicza tę swobodę ze względu na konieczność przestrzegania prawa i zasad współżycia społecznego. Inny błąd to niewystarczające rozróżnienie między warunkami ugody a obowiązkami nałożonymi przepisami prawa pracy, co prowadzi do zawierania ugód, które mogą być potem podważone. Zgodnie z art. 253 KP, ugody sprzeczne z prawem są nieważne, co chroni szczególnie słabszą stronę umowy, zazwyczaj pracownika. W sprawach indywidualnych warto zawsze skonsultować się z prawnikiem, by prawidłowo ocenić zgodność ugody z obowiązującymi przepisami i zasadami społecznymi.