II SA/Bk 19/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 marca 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę

Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2020 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Z. z [...] listopada 2020 r., którym ustalono koszty postępowania rozgraniczeniowego.

Postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r. Wójt Gminy Z. wszczął, na wniosek J. G., postępowanie rozgraniczeniowe w odniesieniu do granicy działki nr [...] z działką sąsiednią nr [...] stanowiącą własność J. M. Działki są położone w W.

Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. Wójt Gminy Z. umorzył postępowanie rozgraniczeniowe oraz przekazał sprawę z urzędu Sądowi Rejonowemu w Z. wskazując na brak zgody stron na zaproponowany przebieg granicy oraz brak podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu. Decyzja została utrzymana w mocy decyzją SKO w Ł. z dnia [...] września 2020 r.

Postanowieniem z [...] listopada 2020 r. Wójt Gminy Z., orzekając na podstawie art. 123 i art. 264 K.p.a., ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego w wysokości 2300 zł oraz rozliczył je między stronami w ten sposób, że obciążył J. G. kwotą 1150 zł i J. M. kwotą 1150 zł. Organ wskazał, że koszty postępowania rozgraniczeniowego, zgodnie z art. 152 K.c., strony ponoszą po połowie, a na wysokość kosztów składa się tylko wartość prac geodety według wystawionego rachunku. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się J. M. składając zażalenie, które nie zostało uwzględnione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł.

W zażaleniu J. M. podniósł, że niezasadnie został obciążony kosztami ponieważ: nie występował z wnioskiem o rozgraniczenie, należało zawiesić postępowanie rozgraniczeniowe do czasu zakończenia postępowania modernizacyjnego prowadzonego przez Starostę Z. na co zwracał uwagę geodeta w opinii technicznej. Nadto, odwołujący wskazywał na swoją trudną sytuację finansową i rodzinną z racji której nie jest w stanie ponieść kosztów.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ II instancji zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania.

SKO wyjaśniło zasady ustalania kosztów postępowania rozgraniczeniowego, w tym wskazało przepisy art. 262 § 1 K.p.a. W ocenie Kolegium, z czynności rozgraniczeniowych dokonanych przez uprawnionego geodetę wynika, że istnieje ewidentny spór graniczny wynikający z odmiennego stanowiska co do przebiegu granicy między działkami nr [...] i [...]. J. G. uważa, że granica między działkami powinna być zgodna z dokumentacją geodezyjną, co na załączonym szkicu granicznym zostało oznaczone linią koloru czerwonego. Natomiast J. M. (zwany także skarżącym) twierdzi, że granica powinna być ustalona na podstawie stanu spokojnego posiadania (na szkicu oznaczona kolorem błękitnym). Zdaniem organu, ustalenie prawidłowej granicy leży w interesie właścicieli obu działek co oznacza, że koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Argument skarżącego, że geodeta korzystał z operatów ewidencji gruntów z 2017 i 2019 roku w związku z prowadzonym postępowaniem modernizacyjnym, nie ma wpływu, zdaniem Kolegium, na podział kosztów postępowania o rozgraniczenie.

Odnośnie braku możliwości zapłaty nałożonej kwoty, organ wskazał skarżącemu, że zgodnie z art. 267 k.p.a może on ubiegać się o zwolnienie, ale wniosek taki należy złożyć do Wójta Gminy Z.

Skargę na postanowienie Kolegium złożył do sądu administracyjnego J. M., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 267, 6, 7, 7a, 77 par. 1 i art. 80 k.p.a.

Skarżący zakwestionował jako niezasadne obciążenie go kosztami postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek sąsiada. Stwierdził, że Starosta Z. prowadził nieudolnie postępowanie modernizacji operatów gruntów wsi W. Następstwem tego postępowania był wniosek J. G. o rozgraniczenie spornych gruntów. W toku modernizacji doszło do zmian powierzchni działek i granic, co powodowało spory sąsiedzkie. Toczyła się sprawa przed tut. Sądem o sygn. [...]. Skarżący zarzucił brak wyjaśnienia tych istotnych okoliczności.

W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlegała oddaleniu.

Spór w sprawie niniejszej dotyczy obciążenia skarżącego kosztami postępowania rozgraniczeniowego, których – w jego ocenie – nie powinien ponosić.

Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a., stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z winy strony, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.

Należy przywołać w tym miejscu uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2006 r. o sygnaturze I OPS 5/06, której teza brzmi następująco: "Organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie art. 262 par. 1 pkt 2 Kpa, może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości /art. 152 Kodeksu cywilnego/, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania" (uchwała dostępna na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Uchwała ta wiąże sąd w sprawie niniejszej z mocy art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: P.p.s.a. Stosownie bowiem do tej regulacji, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Sąd w sprawie niniejszej nie dostrzega konieczności weryfikacji stanowiska uchwały, co skutkuje związaniem jej treścią.

Z uchwały wynika, że możliwe jest obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego zarówno jednego właściciela rozgraniczanych nieruchomości (a zwłaszcza tego, który zażądał wszczęcia postępowania), jak i wszystkich właścicieli sąsiadujących ze sobą i objętych rozgraniczeniem nieruchomości. Kogo to obciążenie dotknie i w jakim zakresie zależy od wyważenia interesów poszczególnych stron, a w szczególności od tego, w czyim interesie rozgraniczenie jest dokonywane.

Podkreślić należy, że ustalenie interesu prawnego poszczególnych właścicieli nieruchomości objętych procedurą rozgraniczeniową odbywa się nie na podstawie ich indywidualnego, subiektywnego przekonania o konieczności bądź braku konieczności rozgraniczenia, ale jest oparte na okolicznościach obiektywnych, towarzyszących rozgraniczeniu. Te zaś obiektywnie ustalane okoliczności mogą wskazywać albo na istnienie sporu co do granic, albo na to, że spór powstał sztucznie, na skutek działania jednej ze stron, które to działanie nie znajduje oparcia w okolicznościach sprawy.

Celem ustalenia interesów poszczególnych stron postępowania rozgraniczeniowego należy mieć też na uwadze, że właściciele nieruchomości sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty utrzymania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie (art. 152 Kodeksu cywilnego). Dlatego właśnie można obciążyć kosztami właścicieli sąsiadujących nieruchomości objętych rozgraniczeniem, a nie tylko stronę wnioskującą o rozgraniczenie.

Dla udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w sprawie "można" obciążyć kosztami postępowania rozgraniczeniowego właścicieli poszczególnych nieruchomości, a nie tylko wnioskodawcę, należy ocenić okoliczności złożenia wniosku o rozgraniczenie i przebieg postępowania, w szczególności wynik czynności ustalenia granic przeprowadzonych przez geodetę.

W sprawie niniejszej J. G. złożył wniosek o rozgraniczenie jego działki nr [...] z działką skarżącego nr [...], inicjując tym samym spór graniczny. Okoliczności przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego wskazują, że spór ten ma charakter rzeczywisty. Strony nie doszły do porozumienia. Jak wynika z zapisu geodety, aktualny stan użytkowania gruntów odbiega znacznie od granicy uwidocznionej w operacie ewidencji gruntów.

Nie ulega zatem wątpliwości, że istnieją okoliczności obiektywne i niezależne od indywidualnego nastawienia stron postępowania, wskazujące na istnienie aktualnego i rzeczywistego sporu, którego rozstrzygnięcie leży w interesie zarówno wnioskodawcy jak i skarżącego. Interes skarżącego i wnioskodawcy są zaangażowane w sprawie w równym stopniu, co uzasadnia ich równe obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego. W tym zakresie ocena organów jest trafna i nie narusza prawa.

Niesłuszny jest zarzut naruszenia art. 267 k.p.a. Przepis ten mówi o możliwości zwolnienia z kosztów postępowania, jeśli strona wykaże, że nie może ich ponieść z uwagi na trudną sytuację majątkową czy zdrowotną. Kolegium prawidłowo poinformowało skarżącego, że w takiej sytuacji należy się zwrócić do Wójta Gminy Z., który jest organem właściwym do rozpoznania wniosku.

Sąd zauważa, że skarżący, w niniejszej sprawie, podnosi okoliczności związane z samym przebiegiem czynności rozgraniczeniowych mając zastrzeżenia, że geodeta brał pod uwagę, jako podstawę ustalenia przebiegu granic dane zawarte w operacie z modernizacji ewidencji gruntów z 2017 i 2019 r. Skarżący nie zgadza się z wynikami tej modernizacji, czego potwierdzeniem było kwestionowanie decyzji dotyczącej zmiany zapisów w ewidencji gruntów. Tego przedmiotu dotyczyła sprawa tocząca się w tut. Sądzie o sygn. [...], co znane jest Sądowi z urzędu.

Natomiast podkreślenia wymaga, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy są koszty postępowania rozgraniczeniowego, a nie modernizacja czy też prawidłowość czynności geodezyjnych dokonywanych w toku rozgraniczenia. Te kwestie będą dalej przedmiotem rozpoznawania przez sąd powszechny do którego Wójt przekazał sprawę.

Jak wyżej wskazano, obciążenie obu stron kosztami postępowania rozgraniczeniowego jest związane z ich interesem prawnym.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 P.p.s.a orzeczono jak w sentencji.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a., bowiem przedmiotem skargi było postanowienie kończące postępowanie administracyjne.