Art. 6.

Art. 6 Kodeksu cywilnego formułuje podstawową regułę dotyczącą ciężaru dowodu w postępowaniu prawnym. Zgodnie z tym przepisem, to osoba powołująca się na dany fakt, która chce, aby z tego faktu wynikały określone skutki prawne, ma obowiązek wykazania, że ten fakt zaistniał. Innymi słowy, nie wystarczy twierdzenie – osoba ta musi przedstawić dowody potwierdzające zaistnienie okoliczności, z których wywodzi swoje roszczenia, prawa lub inne konsekwencje prawne. Przepis ten wprowadza wyraźną linię odpowiedzialności dowodowej, co jest istotne dla sprawiedliwego rozstrzygania sporów. W praktyce może to dotyczyć na przykład potwierdzania zawarcia umowy, istnienia szkody lub innego zdarzenia faktycznego będącego podstawą roszczenia.

Przepis ma zastosowanie w każdej sytuacji, gdy jedna ze stron chce, aby z określonego faktu wynikły konsekwencje prawne – na przykład żąda uznania umowy za zawartą, domaga się odszkodowania lub wywodzi inne skutki prawne z określonego zdarzenia. Ciężar dowodu spoczywa zatem na stronie, która twierdzi, że dany fakt zaistniał i wywołuje konsekwencje prawne. Przepis ten pozwala uniknąć sytuacji, w której druga strona musiałaby sama wykazywać, że fakt nie istnieje – to przywilej strony, która faktycznie chce korzystać z wynikających z faktu uprawnień. Art. 6 KC jest zatem fundamentalny dla podziału obowiązków dowodowych w sporze.

Przykładem codziennego stosowania art. 6 KC może być sytuacja, gdy kupujący domaga się zwrotu zaliczki, twierdząc, że sprzedający nie wykonał umowy sprzedaży nieruchomości. To kupujący musi udowodnić, że sprzedający nie wywiązał się z warunków umowy, ponieważ z tego faktu wywodzi prawo do zwrotu środków. Sama deklaracja kupującego nie wystarczy – musi przedstawić dowody na niewykonanie umowy, np. brak przeniesienia własności. Przepis jasno wskazuje, kto odpowiada za dowody w tej sytuacji.

Często występujące błędy przy stosowaniu art. 6 KC dotyczą mylnego rozumienia ciężaru dowodu, polegającego na oczekiwaniu, że przeciwnik procesowy będzie musiał wykazać nieistnienie faktu. Tymczasem, zgodnie z art. 6 KC, ciężar dowodu spoczywa na osobie wywodzącej skutki prawne z faktu. Nie trzeba dowodzić prawdziwości twierdzeń strony przeciwnej. Kolejnym nieporozumieniem bywa nieuwzględnianie, że ciężar dowodu może się przesunąć w toku procesu, np. wskutek przyjęcia faktu za prawdziwy. Art. 6 KC nakłada jednak podstawową zasadę, która pomaga uporządkować tok dowodzenia. W indywidualnych przypadkach, zwłaszcza gdy ciężar dowodu jest sporny lub przesuwa się, warto skonsultować się z prawnikiem celem prawidłowego ukształtowania strategii dowodowej.