Art. 133.

Art. 133 Kodeksu karnego penalizuje publiczne znieważanie Narodu lub Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że osoba kierująca pod adresem narodu lub państwa obraźliwe, poniżające lub uwłaczające sformułowania może podlegać karze pozbawienia wolności do lat trzech. Przepis ma na celu ochronę godności i dobrego imienia całego narodu oraz państwa jako podmiotu suwerennego. Forma "publicznego" znieważenia wskazuje na to, że czyn musi być dokonany w sposób dostępny dla szerokiego grona odbiorców, np. w mediach, podczas zgromadzenia czy w internecie. Nie obejmuje to więc wypowiedzi prywatnych czy skierowanych do ograniczonej grupy osób.

Przepis stosuje się, gdy doszło do wypowiedzi lub zachowania znieważającego Naród polski albo Rzeczpospolitą Polską wobec publiczności lub innego szerokiego audytorium. Znieważenie musi mieć charakter obelżywy, poniżający lub wywołujący poczucie upokorzenia. Istotne jest, by ocenić kontekst i treść wypowiedzi. Przepis nie chroni przed krytyką czy debatą obywatelską, lecz chroni przed działaniami świadomie godzącymi w szacunek i powagę państwa albo jego narodu.

Przykładem zastosowania art. 133 KK może być sytuacja, gdy osoba wygłasza w internecie publiczne wypowiedzi określające Naród polski jako niegodny, haniebny lub posługujący się obraźliwymi epitetami w stosunku do Rzeczypospolitej Polskiej jako państwa. Taki wpis, dostępny dla szerokiego kręgu internautów, stanowi publiczne znieważenie. Osoba ta może zostać pociągnięta do odpowiedzialności karnej na podstawie art. 133 KK, o ile ustalone zostaną fakty i spełnione przesłanki prawne.

Często popełnianym błędem jest utożsamianie każdej krytyki działań państwa lub narodu z znieważeniem w rozumieniu art. 133 KK. Przepis nie dotyczy wyrażania opinii, nawet ostrych czy kontrowersyjnych, o ile nie zawierają one obraźliwych działań o charakterze znieważającym. W praktyce zdarza się także niejednoznaczne ustalanie, czy wypowiedź była publiczna oraz ocena, czy słowa mają charakter znieważający. W związku z tym ważne jest dokładne zbadanie wszystkich okoliczności przez organy ścigania i sądy. W indywidualnych przypadkach interpretacja może wymagać konsultacji z prawnikiem, który pomoże ocenić, czy dany czyn wypełnia przesłanki art. 133 KK.